تدوین مدل عوامل سازمانی مؤثر بر کیفیت فرآیند حسابرسی فناوری اطلاعات با رویکرد گراندد تئوری

محمد قهرمانی; حیدر محمدزاده سالطه; علیرضا  عظیمی ثانی; علی  سلمان پور زنوز

نویسندگان

محمد قهرمانی گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-2435-4121
حیدر محمدزاده سالطه گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-5314-2542
علیرضا عظیمی ثانی گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0001-8848-2654
علی سلمان پور زنوز گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0003-0614-649X

کلمات کلیدی:

عوامل سازمانی, استقلال, برنامه ریزی حسابرسی, رابطه حسابرس با مشتری

چکیده

هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی مدلی جامع برای تبیین نقش عوامل سازمانی بر کیفیت فرآیند حسابرسی فناوری اطلاعات بر مبنای رویکرد گراندد تئوری است. این مطالعه با استفاده از طرح آمیخته متوالی اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 28 نفر از خبرگان حوزه حسابرسی و فناوری اطلاعات با روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی گردآوری و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. در بخش کمی، پرسشنامه‌ای مبتنی بر یافته‌های کیفی بین کارشناسان و مدیران سازمان امور مالیاتی کشور توزیع و مدل مفهومی با روش مدلسازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) اعتبارسنجی شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد تمامی بارهای عاملی متغیرها معنادار و بزرگ‌تر از 0.6 هستند. پایایی سازه‌ها با آلفای کرونباخ و پایایی مرکب بالاتر از 0.7 تأیید شد. مقدار ضریب تعیین سازه پیامدها برابر 0.774 و شاخص GOF برابر 0.793 به‌دست آمد که برازش بسیار مطلوب مدل را نشان می‌دهد. همچنین شاخص‌های Q² حاکی از قدرت پیش‌بینی قوی مدل هستند. مدل نهایی پژوهش شامل شش مقوله اصلی و 52 مؤلفه است که به‌طور معنادار کیفیت حسابرسی فناوری اطلاعات را تبیین می‌کنند و می‌تواند مبنای سیاست‌گذاری و بهبود عملکرد حسابرسی IT در سازمان‌ها قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abdelmohmadi, M. (2010). Organizational size and information technology auditing: Evidence from the US market. Accounting & Finance, 50(1), 141-162. https://doi.org/10.1111/j.1467-629X.2009.00318.x

Atwood, J. R. (2019). Revisiting IT audit and control: An overview of the evolving IT environment, governance, and audit processes. Journal of Information Technology Auditing, 12(4), 12-29.

Behbaninia, M., & Gholamnezhad, S. (2021). The Effect of Internal Audit and Implementation of Public Sector Accounting Standards on Financial Reporting Quality. Governmental Accounting Research, 10(3), 55-70.

Bierstaker, J., Janvrin, D., & Lowe, D. (2013). Factors influencing auditors' use of computer-assisted audit techniques. International Journal of Accounting Information Systems, 14(1), 1-17. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2012.12.001

Kent, P. (2012). The use of general audit software by independent auditors in England. Managerial Auditing Journal, 27(1), 33-48. https://doi.org/10.1108/02686901211194964

Lombardi, D. R., Kim, M., Sipior, J. C., & Vasarhelyi, M. A. (2025). The increased role of advanced technology and automation in audit: A Delphi study. International Journal of Accounting Information Systems, 56, Article 100733. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2025.100733

Mahdavi, M., & Karimi, F. (2014). Investigating Factors Affecting Auditors' Willingness to Use IT Achievements. Journal of Financial and Applied Accounting Research, 6(1), 71-90.

Mahdizadeh, N., Mahmoudi, M., & Moradi, Z. (2025). Investigating the Relationship Between Blockchain Technology and the Qualitative Characteristics of Accounting Information with the Mediating Role of Internal Controls, Auditing, and Management Accounting Techniques. Auditing Knowledge(98), 113-140.

Masoumi Bilandi, Z., Tabatabaiyan, M. S., & Youssefzadeh, N. (2025). Challenges, Barriers, and Solutions for Integrating Information Technology in Internal Auditing. Empirical Studies in Financial Accounting, 22(87), 1-36. https://doi.org/10.22054/qjma.2024.82520.2625

Mustafa, M., & Lee, S. (2017). The use of information technology in audit processes: Evidence from Malaysian audit firms. International Journal of Auditing Technology, 7(2), 150-170. https://doi.org/10.1504/IJAT.2017.084278

Nguyen, A., Nguyen, T., & Tran, P. (2020). External factors influencing the quality of IT audit: An empirical study of auditors and audit firms. Journal of Information Systems, 34(3), 45-60. https://doi.org/10.2308/isys-52644

Oraby Salah, A. (2025). The Impact of Blockchain Technology on Accounting and Auditing Functions: Evidence from Saudi Arabia. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 23(1), 300-323. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2025-23.1.0026

Petryk, O., & Diak, O. (2025). Procedures for Auditing Financial Statements of a Cryptocurrency Exchange and Their Technological Sequence. Economics Finances Law, 5/2025(-), 90-96. https://doi.org/10.37634/efp.2025.5.19

Ramesheh, A., Moradi, N., & Farahani, S. (2023). Providing a Framework for Identifying Key Drivers Affecting the Future of Auditing with a Focus on Industry 4.0 Technologies. Quarterly Journal of New Strategies in Auditing, 12(1), 17-35.

Randin, M., Alinejad, S., & Shakeri, F. (2023). Investigating Barriers to Implementing IT Audit in Iran. Journal of Information Technology Auditing, 15(2), 33-50.

Romero, J., Smith, K., & Patel, R. (2014). Audit team characteristics and the adoption of audit technologies. Accounting Horizons, 28(1), 35-50. https://doi.org/10.2308/acch-50693

Sepasi, A., Anvari, F., & Khajavi, N. (2016). Investigating Factors Affecting IT Adoption in Internal Auditing. Quarterly Journal of Accounting and Auditing: Applied Reviews, 9(2), 23-40.

Shiri, Y., & Mahdavi Kho, M. (2023). Information Technology Audit, Accounting, and Social Interests. Accounting and Social Interests, 13(2), 109-126.

Tritama, S. V., Mahaprajna, N. A., & Leo, B. (2025). The Role of AI Adoption in Achieving Sustainable Audit Quality. Journal of Theoretical and Applied Information Technology, 103(2).