ارائه مدل تصمیمگیری سرمایهگذاران حقیقی در انتخاب سبد سرمایهگذاری
کلمات کلیدی:
مدل تصمیم گیری, سرمایه گذاران حقیقی, انتخاب سبد سرمایه گذاریچکیده
هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل تصمیمگیری سرمایهگذاران حقیقی در انتخاب سبد سرمایهگذاری با تأکید بر عوامل رفتاری، شناختی، اطلاعاتی، محیطی و مدیریتی بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر رویکرد ترکیبی کمی ـ کیفی و از نظر شیوه گردآوری دادهها میدانی بود. جامعه بخش کیفی شامل فعالان حقیقی بازار سرمایه تهران با بیش از پنج سال سابقه فعالیت مستمر، کارشناسان دارای بیش از ده سال تجربه در بورس اوراق بهادار و استادان حوزه حسابداری و مدیریت مالی بود. نمونهگیری به روش گلولهبرفی انجام شد و 16 خبره تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری شد. تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل مضمون، تکنیک دلفی فازی و مدلسازی ساختاری تفسیری انجام گرفت. روایی ابزار با روایی صوری و شاخص CVR بررسی شد. نتایج نشان داد از میان 222 کد اولیه، 161 مضمون پایه استخراج شد و پس از اجرای دلفی فازی، 137 مضمون پایه مورد تأیید نهایی خبرگان قرار گرفت. این مضامین در قالب 26 مضمون سازماندهنده و پنج مضمون فراگیر شامل عوامل مالی و اقتصادی، روانشناختی و رفتاری، اطلاعاتی و دانشی، محیطی و اجتماعی، و عوامل مربوط به سبد سرمایهگذاری طبقهبندی شدند. مدل ساختاری تفسیری پنج سطح سلسلهمراتبی را آشکار کرد؛ عوامل رفتاری و شناختی در ریشهایترین سطح و ساختاردهی، تنوعبخشی و هدفگذاری سبد در سطح پیامدی قرار گرفتند. تصمیمگیری سرمایهگذاران حقیقی در انتخاب سبد سرمایهگذاری، فرایندی چندبعدی و متأثر از تعامل عوامل شناختی، هیجانی، محیطی، تحلیلی و مدیریتی است. بنابراین ارتقای کیفیت تصمیمگیری مستلزم اصلاح سوگیریهای رفتاری، نظاممندکردن تحلیلها، مدیریت اطلاعات و اجرای راهبردهای منسجم مدیریت ریسک است.
دانلودها
مراجع
Abani, A. O., Hary, N., Rious, V., & Saguan, M. (2018). The impact of investors' risk aversion on the performances of capacity remuneration mechanisms. Energy Policy, 112, 84-97. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2017.10.008
Abdolrahimian, M. H., Torabi, T., Sadeghi Sharif, S. J., & Darabi, R. (2018). Presenting a behavioral decision-making model for individual investors in the Tehran Stock Exchange. Investment Knowledge, 7(26), 113-130.
Asiabi Aghdam, L., Rahimzadeh, A., Falihi, N., & Rajaei, Y. (2021). Stock portfolio selection based on the behavioral economics method: Case study of the Tehran Stock Exchange. Financial Economics, 15(55), 155-189.
Azad, P., & Sharma, M. (2025). Examining the Influence of Behavioural Finance on Institutional Investors and Their Financial Decision-Making in Financial Markets. International Journal of Accounting and Economics Studies, 12, 197-202. https://doi.org/10.14419/cky8bc30
Breivik, G., Sand, T. S., & Sookermany, A. M. (2020). Risk-taking attitudes and behaviors in the Norwegian population: The influence of personality and background factors. Journal of Risk Research, 23(11), 1504-1523. https://doi.org/10.1080/13669877.2020.1750455
De Bortoli, D., da Costa Jr, N., Goulart, M., & Campara, J. (2019). Personality traits and investor profile analysis: A behavioral finance study. PLoS One, 14(3), e0214062. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0214062
Firth, C., Stewart, N., Antoniou, C., & Leake, D. (2023). The effects of personality and IQ on portfolio outcomes. Finance Research Letters, 51, 103464. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.103464
Haidari, M. (2023). Impact of decision-making on investment performance: A comprehensive analysis. Journal of Asian Development Studies, 12(4), 980-990. https://doi.org/10.62345/jads.2023.12.4.78
Hasan, S. A., Piri, P., & Chalaki, P. (2026). Designing an optimal decision-making model for investors: Integrating artificial intelligence and financial reporting transparency. Journal of Asset Management and Financing, 14(2), 1-24. https://doi.org/10.22108/amf.2025.143308.1934
Hejroudi, F., Doustar, M., & Moradi, M. (2018). Moderating analysis of the five-factor personality model on the effect of acquiring financial information on investor behavior in the Tehran Stock Exchange. Investment Knowledge, 7(25), 39-59.
Jamshidi, N., & Ghalibaf-Asl, H. (2018). Examining the effect of investors' personality on their trading behavior and investment performance: Evidence from the Tehran Stock Exchange. Financial Research, 20(1), 75-90.
Jiang, Z., Peng, C., & Yan, H. (2024). Personality differences and investment decision-making. Journal of Financial Economics, 153, 103776. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2023.103776
Kahneman, D., & Tversky, A. (2020). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Journal of Economic Perspectives, 34(2), 3-26.
Khan, N., Usman, A., & Farooq Jan, M. (2021). The impact of investor's personality traits over their investment decisions with the mediating role of financial self efficacy and emotional biases and the moderating role of need for cognition and the individual mood in Pakistan stock exchange. Multicultural Education, 7(8), 766-775.
Mousavi Kakhki, V., & Khatabi, S. (2024). Presenting a stock portfolio optimization model based on behavioral preferences and investor memory. https://civilica.com/doc/1961759
Nath, Y., Pradeep, M. P., & Kumar, P. (2023). An empirical investigation on herding behavior in Indian stock markets. Phronimos, 3(2), 72-99.
Nazaripour, M., & Zakizadeh, B. (2022). The moderating effect of investors' personality traits on the relationship between the use of financial advice and trading behavior. Financial Research, 24(4), 655-678.
Panwar, M., Verma, M., Ray, B., Vashishtha, A., Mittal, S., & Rathnasiri, M. S. H. (2025). Investor Perception and Transforming Decision-Making in the Age of AI-Driven Work Arrangements. 495-528. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-1270-5.ch026
Raheja, S., & Dhiman, B. (2017). Influence of personality traits and behavioral biases on investment decision of investors. Asian Journal of Management, 8(3), 819-826. https://doi.org/10.5958/2321-5763.2017.00129.9
Sadykov, O. (2022). Effect of personality traits on investment intention of people: Kazakhstan case. International Journal of Business and Management, 1(1), 34-62. https://doi.org/10.56879/ijbm.v1i1.2
Sahi, S. K. (2017). Psychological biases of individual investors and financial satisfaction. Journal of Consumer Behaviour, 16(6), 511-535. https://doi.org/10.1002/cb.1644
Salmani Mojaveri, H., & Khosravian, S. (2018). The effect of financial-behavioral components on decision-making and investment patterns of individual investors in the Tehran Stock Exchange. Second International Conference on New Findings in Accounting, Management, Economics, and Banking, Tehran.
Santi, F., Sahara, N. V., & Kamaludin, K. (2019). The effect of mental accounting on student's investment decisions: A study at investment gallery (GI) FEB University of Bengkulu and Syariah investment gallery (GIS) FEB IAIN Bengkulu. Jurnal Ilmiah Ekonomi Bisnis, 24(2), 137-152. https://doi.org/10.35760/eb.2019.v24i2.1907
Singh, J. E., & Shivaprasad, H. N. (2018). Behavioral biases affecting investors' investment decision: A review of literature. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3120503
Tadla, K. (2023). The decision making criteria of a rational investor on the example of an investment portfolio analysis of listed companies and a basket of currencies. Managerial Economics, 24(1), 83-94. https://doi.org/10.7494/manage.2023.24.1.83
Weinel, M. (2023). Factors affecting individual investors decision making in real estate tokenisation. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4451988
Weixiang, S., Qamruzzaman, M., Rui, W., & Kler, R. (2022). An empirical assessment of financial literacy and behavioral biases on investment decision: Fresh evidence from small investor perception. Frontiers in psychology, 13, 977444. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.977444
Zeinivand, M., Janani, M. H., Hemmatfar, M., & Setayesh, M. R. (2021). Behavioral biases and decisions of individual and institutional investors based on technical information in the Tehran Stock Exchange. Financial Economics, 15(57), 233-258.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Milad Asnaashari (Author); Abbas Ramezanzadeh Zeidi (Corresponding author); Seyed Rasool Masoumi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
