ارزیابی برازش مدل مدیریت ریسک سازمان مبتنی بر تئوری محدودیتها
کلمات کلیدی:
مدیریت ریسک سازمانی, تئوری محدودیتها, مدلسازی معادلات ساختاری, برازش مدل, مدیریت مالی, عملکرد سازمانیچکیده
هدف این پژوهش، ارزیابی برازش مدل مدیریت ریسک سازمان مبتنی بر تئوری محدودیتها و بررسی روابط ساختاری میان ابعاد شرایط علی، مقوله محوری، عوامل بازدارنده، بستر پدیده، راهبردها و پیامدها در یک چارچوب یکپارچه بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا کمی و توصیفی–پیمایشی با رویکرد مقطعی بود. جامعه آماری شامل کارکنان حسابداری و مالی شاغل در سازمانهای بخش خصوصی مستقر در پارک فناوری پردیس به تعداد 205 نفر بود که بر اساس جدول مورگان، 126 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. نمونهگیری به روش تصادفی ساده انجام شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته شامل 29 گویه در قالب طیف لیکرت دهدرجهای بود. روایی ابزار با استفاده از روایی صوری، محتوایی و سازه تأیید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی مورد تأیید قرار گرفت. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS و SmartPLS و روش مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد. نتایج نشان داد که تمامی بارهای عاملی شاخصها بالاتر از حد قابل قبول بوده و روابط میان سازههای مدل معنادار هستند. ضرایب مسیر برای شرایط علی (0.688)، مقوله محوری (0.700)، عوامل بازدارنده (0.701)، بستر پدیده (0.610)، راهبردها (0.638) و پیامدها (0.652) همگی مثبت و معنادار بودند. شاخصهای برازش مدل شامل Chi-square/df کمتر از 5، RMSEA کمتر از 0.10، SRMR کمتر از 0.08 و شاخصهای GFI، NDI و CDI بالاتر از 0.90 بودند که نشاندهنده برازش مناسب مدل است. همچنین نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل از روایی سازه مناسب برخوردار است. نتایج پژوهش نشان داد که مدل مدیریت ریسک سازمان مبتنی بر تئوری محدودیتها از برازش مناسب برخوردار است و میتواند بهعنوان چارچوبی مؤثر برای شناسایی، تحلیل و مدیریت ریسکهای سازمانی مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از این مدل میتواند موجب بهبود کیفیت تصمیمگیری، افزایش انسجام سازمانی، ارتقای توان پیشبینی و بهبود عملکرد کلی سازمان شود.
دانلودها
مراجع
Bayi, M., Erfani, A., & Asghaghih, M. (2025). From Conflict to Balance: A Novel Model for Improving Corporate Governance and Risk Management. Quarterly Journal of Financial Economics, 72(19), 68-49. https://sanad.iau.ir/ar/Article/1194196?FullText=FullText
Belhaj, H., & Al Meriouh, Y. (2025). The risk management of information systems in accounting firms: exploratory study of the perceptions of accountants in Morocco. African Journal of Economic and Management Studies. https://doi.org/10.1108/AJEMS-11-2024-0650
Galli, B. J. (2019). How Can Human Resource Management Help the Theory of Constraints. International Journal of Strategic Engineering, 2(1), 1-13. https://doi.org/10.4018/ijose.2019010101
Horvey, S. S., & Odei-Mensah, J. (2025). Enterprise risk management, corporate governance and insurers risk-taking behaviour in South Africa: evidence from a linear and threshold analysis. Journal of Accounting in Emerging Economies, 15(1), 53-83. https://doi.org/10.1108/JAEE-08-2023-0242
Houshmand, A. (2019). Applying Theory of Constraints in Production Planning and Management - A Case Study. Optimization Journal, 1(9), 56-77.
Khalamandro, M. (2025). Risk Management in International Supply Chains: Scenario Planning and Robust Optimization. Підприємництво І Торгівля(44), 169-177. https://doi.org/10.32782/2522-1256-2025-44-19
Khoshrumoini, A., Moosavi Shiri, S. M., & Salehi, M. (2025). Explaining the Pattern of Application of the Theory of Constraints in Iranian Commercial Banks. Strategic Management Accounting, 2(1), 121-136. https://doi.org/10.22034/smajournal.2025.521046.1020
Mara, G. C., Kumar, Y., K, V. P., Madan, S., & Chandana, R. A. M. (2025). Advance AI and Machine Learning Approaches for Financial Market Prediction and Risk Management: A Comprehensive Review. Journal of Computer Science and Technology Studies, 7(4), 727-749. https://doi.org/10.32996/jcsts.2025.7.4.86
Munyao, D. K., Deya, J., & Odollo, L. (2025). Strategic Risk Management and Performance of Commercial State Corporations in Kenya. International Journal of Social Science and Humanities Research (Ijsshr) Issn 2959-7056 (O) 2959-7048 (P), 3(1), 97-111. https://doi.org/10.61108/ijsshr.v3i1.157
Omrani, R. (2022). A Theoretical Review of Theory of Constraints in Management Accounting and Its Comparison with Traditional Costing, Activity-Based Costing, and Synchronized Systems. Sixth International Conference on Modern Studies in Management and Accounting in Iran, Tehran.
Otku, M. (2018). Comparison of the Theory of Constraints with the Traditional Cost Accounting Methods in Respect to Product Mix Decisions Aydın Adnan Menderes University].
Saki, Ü., & Öztaş, M. (2025). The Effect of risk management on sustainable marketing orientations in fitness businesses. Journal of Sport Sciences Research, 10(1), 96-108. https://doi.org/10.25307/jssr.1601271
Sarhadi, E. (2026). Examining the Effect of Theory of Constraints on Reducing Normal and Abnormal Waste in Tire Manufacturing Companies. Strategic Management Accounting Quarterly, 2(1), 54-69. https://www.smajournal.ir/article_220043_en.html
Seyyedi, A., Saraei, M., & Yari, F. (2021). Performance Evaluation of Accounting Systems Based on Theory of Constraints. Journal of Accounting Knowledge and Research, 6(9), 24-55.
Shekari, H., Hosseini, H., & Jalalian, N. (2025). Developing a Model of the Impact of Knowledge Risk Management on Organizational Sustainability Considering the Mediating Role of Employees' Innovative Behavior. Dynamic Management and Business Analysis, 4(3), 278-295. https://www.dmbaj.com/index.php/dmba/article/view/273
Singh, A. (2025). Predictive Analytics for Risk Management in Finance. International Journal of Advanced Research in Science Communication and Technology, 364-372. https://doi.org/10.48175/ijarsct-28040
Sunaryo, D., Adiyanto, Y., & Nabila, F. (2025). Risk Management and Its Influence on Corporate Performance: A Systematic Literature Review Approach. https://doi.org/10.70062/globalmanagement.v2i1.63
Taheri, F., Setayesh, M., Janani, M. H., & Hematfar, M. (2025). Presenting an Asset and Liability Management Model for Banks Based on Risk Management Using a System Dynamics Approach. Investment Knowledge, 14(54), 129-159. http://www.jik-ifea.ir/article_23534.html?lang=en
Yāvarī, A., Jabbārī, H., & Panāhiyān, H. (2025). Designing a Credit Risk Management Model with a Pathological Approach to Guarantees and Collaterals of Bank Facilities. Technology in Entrepreneurship and Strategic Management Quarterly, 4(2), 1-22. https://doi.org/10.61838/kman.jtesm.4.2.11
Zhang, X., Zhang, Y., Liu, X., & Wang, R. (2025). Blockchain-Based Intelligent Risk Management Decision Support System for Supply Chain Financing. International Journal of Intelligent Information Technologies (IJIIT), 21(1), 1-24. https://doi.org/10.4018/IJIIT.369153
Zineb, J. (2019). Theory of Constraints: A Literature Review. Social and Behavioral Sciences, 3(10), 45-99.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Hossein Karimkhani (Author); Mohammad Esmaeil Molaei (Corresponding author); Shohreh Yazdani (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
