بررسی نقش الگوریتم‌های یادگیری ماشین در شناسایی فرار مالیاتی در میان مودیان مالیاتی اداره امور مالیاتی استان تهران

چکیده

فرار مالیاتی یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام‌های اقتصادی و مالیاتی در کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود و موجب کاهش درآمدهای دولت، اختلال در عدالت مالیاتی و کاهش شفافیت اقتصادی می‌گردد. در سال‌های اخیر، پیشرفت فناوری اطلاعات و ظهور الگوریتم‌های هوش مصنوعی به‌ویژه یادگیری ماشین، زمینه مناسبی برای تحلیل داده‌های کلان و شناسایی الگوهای پنهان در رفتار مالی مودیان فراهم کرده است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش الگوریتم‌های یادگیری ماشین در شناسایی فرار مالیاتی در میان مودیان مالیاتی اداره امور مالیاتی استان تهران است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری شامل پرونده‌های مالیاتی مودیان حقیقی و حقوقی ثبت‌شده در اداره امور مالیاتی استان تهران طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ است. در این تحقیق از الگوریتم‌های درخت تصمیم ID3 و بیزین برای تحلیل داده‌ها استفاده شد. نتایج مورد انتظار نشان داد الگوریتم‌های یادگیری ماشین نسبت به روش‌های سنتی دقت بیشتری در شناسایی مودیان پرریسک و پیش‌بینی فرار مالیاتی دارند. یافته‌های پژوهش می‌تواند در بهبود فرآیند حسابرسی مالیاتی، کاهش هزینه‌های نظارتی و افزایش درآمدهای مالیاتی دولت مؤثر باشد.