حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 3 بهار 1404 2025 05 22 An Analysis of the Factors Influencing Currency Depreciation in Iran بررسی عوامل موثر بر کاهش ارزش پول در كشور ایران 1 14 FA خالد مروانی فرد دانشجوکارشناسی ارشد، گروه علوم اقتصادی، واحدعلوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Journal Article 2025 02 21 <p>This study aims to examine the determinants of currency depreciation in Iran over the period 1979–2018. This research utilizes time-series data and the Johansen–Juselius cointegration method. The model includes key macroeconomic variables such as exchange rate, liquidity, budget deficit, investment, oil revenues, and balance of payments deficit. After testing the stationarity of the variables, the Toda–Yamamoto causality test and an error correction model (ECM) were used to analyze both long-term and short-term relationships. The findings reveal that liquidity, budget deficit, and balance of payments deficit have a positive and significant effect on the exchange rate (indicating depreciation of the national currency). Conversely, investment and oil revenues exhibit a negative and significant impact, implying their role in strengthening the national currency. The adjustment coefficient in the ECM is –0.80, indicating that 80% of deviations from the long-run equilibrium are corrected within one period. The Toda–Yamamoto causality results confirmed causal relationships from all independent variables to the exchange rate at a 95% confidence level. The study concludes that currency depreciation in Iran is primarily driven by internal macroeconomic imbalances, particularly the expansion of liquidity, persistent budget deficits, and reduced investment. On the other hand, increased oil revenues play a compensatory role in stabilizing the national currency. Therefore, coordinated economic policies targeting fiscal discipline, investment promotion, and monetary control are essential for maintaining currency stability.</p> <p> </p> <p>هدف این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر کاهش ارزش پول ملی در ایران طی دوره ۱۳۵۸ تا ۱۳۹۷ است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از داده‌های سری زمانی و روش هم‌جمعی یوهانسون-جوسیلیوس انجام شده است. در این مطالعه، متغیرهایی شامل نرخ ارز، نقدینگی، کسری بودجه، سرمایه‌گذاری، درآمد نفتی و کسری ترازپرداخت‌ها به عنوان عوامل مؤثر بر ارزش پول ملی مدنظر قرار گرفتند. پس از آزمون پایایی داده‌ها، آزمون علیت تودا-یاماموتو و مدل تصحیح خطا برای بررسی روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت بین متغیرها استفاده شد. نتایج نشان داد که نقدینگی، کسری بودجه و کسری ترازپرداخت‌ها اثر مثبت و معنی‌داری بر نرخ ارز (کاهش ارزش پول ملی) دارند، در حالی که سرمایه‌گذاری و درآمد نفتی اثر منفی و معنی‌داری دارند (یعنی باعث تقویت ارزش پول ملی می‌شوند). همچنین، سرعت تعدیل در مدل تصحیح خطا ۸۰ درصد برآورد شد؛ یعنی در هر دوره ۸۰ درصد از انحراف از تعادل بلندمدت اصلاح می‌شود. آزمون علیت تودا-یاماموتو نیز رابطه علی از متغیرهای مستقل به نرخ ارز را در سطح اطمینان ۹۵٪ تأیید کرد. مطالعه حاضر تأیید می‌کند که کاهش ارزش پول ملی در ایران نتیجه ترکیبی از عوامل اقتصادی درون‌زا مانند رشد نقدینگی، کسری بودجه و کاهش سرمایه‌گذاری است. در مقابل، افزایش درآمدهای نفتی می‌تواند نقش جبرانی برای حفظ ارزش پول ملی ایفا کند. در نتیجه، سیاست‌گذاران باید به‌طور همزمان به کنترل نقدینگی، اصلاح ساختار بودجه و تقویت سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی توجه داشته باشند.</p> <p> </p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/79/58