حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 2 پیاپی ۶ 2025 02 15 Investigating the Factors Affecting the Implementation of Service Costing in Universities Affiliated with the Ministry of Science, Research and Technology بررسی عوامل موثر در پیاده‌سازی بهای تمام شده خدمات در دانشگاه‌های  وزارت علوم تحقیقات و فناوری 117 133 FA محمود توجکی گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران منصور گرکز گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران علی خوزین گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران علیرضا معطوفی گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران علی خامکی گروه حسابداری، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران. Journal Article 2024 12 12 <p>The purpose of this study is to identify the key factors influencing the implementation of service cost systems in the universities under the Ministry of Science, Research, and Technology. This research employed a mixed-methods design. In the qualitative phase, grounded theory was used through semi-structured interviews with 11 experts from academic financial departments. Data were analyzed using open, axial, and selective coding. In the quantitative phase, a researcher-made questionnaire—based on the qualitative codes—was administered to 132 respondents. Structural equation modeling was employed to test the hypotheses. The results revealed that factors such as financial and budgetary system reform, university strategies, organizational management, performance-based budgeting culture, accurate cost segregation, financial controls, cost management, and financial specialization significantly affect cost system implementation. All hypotheses were statistically significant at the 95% confidence level, with positive path coefficients indicating direct effects of these variables on implementation outcomes. Successful implementation of cost-based financial systems in universities requires coherent strategies aligned with performance budgeting, optimized resource allocation, advanced IT infrastructure, financial transparency, and recruitment of skilled personnel. These measures can enhance organizational accountability, increase informational transparency, and improve operational efficiency and effectiveness in public universities.</p> <p> </p> <p>هدف از این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر در پیاده‌سازی بهای تمام‌شده خدمات در دانشگاه‌های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. این مطالعه با روش پژوهش ترکیبی (آمیخته) انجام شده است. در مرحله کیفی، از نظریه داده بنیاد با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 11 نفر از خبرگان حوزه مالی دانشگاه‌ها بهره گرفته شد. داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. در مرحله کمّی، با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخته که بر اساس نتایج تحلیل کیفی طراحی شده بود، داده‌های 132 پاسخ‌دهنده جمع‌آوری و از مدل‌سازی معادلات ساختاری برای آزمون فرضیه‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که مؤلفه‌های کلیدی نظیر بازنگری نظام مالی و بودجه‌ریزی، استراتژی دانشگاه‌ها، مدیریت سازمانی، فرهنگ‌سازی بودجه‌ریزی عملکرد، تفکیک درست هزینه‌ها، کنترل‌های مالی، تخصص‌گرایی مالی، و مدیریت هزینه‌های شناسایی‌شده در پیاده‌سازی موفق بهای تمام‌شده خدمات تأثیر معنادار دارند. تمامی فرضیه‌های پژوهش در سطح اطمینان ۹۵٪ مورد تأیید قرار گرفتند و ضرایب مسیر نشان‌دهنده تأثیر مثبت عوامل مذکور بودند. پیاده‌سازی موفق نظام بهای تمام‌شده در دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم مستلزم تدوین استراتژی‌های سازمانی هماهنگ با برنامه‌ریزی عملکردی، تخصیص بهینه منابع، توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، شفافیت مالی، و بهره‌گیری از نیروهای متخصص است. به‌کارگیری این نظام می‌تواند به بهبود پاسخ‌گویی، ارتقاء شفافیت اطلاعات مالی، و افزایش کارایی و اثربخشی در دانشگاه‌ها منجر شود.</p> <p> </p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/70/47