حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 12 01 Developing a Model for Empowering Individual Investment through Innovative Capital Market Instruments in Iran Based on Grounded Theory ارائه الگویی جهت توانمندسازی سرمایه‌گذاری افراد با ابزارهای نوین بازار سرمایه در ایران بر اساس گراندد تئوری 1 32 FA درسا اسدی راوری دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران منصور گرکز گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران پرویز سعیدی گروه حسابداری، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران علیرضا معطوفی گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران Journal Article 1405 06 30 <p>This study aimed to develop a comprehensive model for empowering individual investment through innovative capital market instruments in Iran and to explain the causal, contextual, intervening, strategic, and consequential factors associated with the formation of investment intention and behavior. This qualitative study was conducted using a grounded theory approach. The study population consisted of specialists, experts, and university academics with expertise in financial management, accounting, and investment. Twelve participants were selected through theoretical sampling until theoretical saturation was achieved. Data were collected through a review of documentary sources, observation, and open-ended interviews. The data were analyzed in MAXQDA using open, axial, and selective coding. Transferability, dependability, congruence, generalizability, and credibility criteria were also considered to enhance the trustworthiness of the qualitative findings. The analysis generated 16 main categories and 66 subcategories that were integrated into a paradigmatic grounded theory model. The central phenomenon comprised fundamental, legal, and structural actions. Causal conditions encompassed environmental, structural, and investment characteristics, whereas contextual conditions included competitive, economic, and capital-market characteristics. Intervening conditions consisted of regulatory, human, and psychological characteristics. Investment profitability emerged as the most influential causal determinant of investment intention, while investment diversification, financial constraints, financial capacity and assets, and geographical position substantially shaped investors’ evaluations of innovative instruments. Investment development and investment management constituted the principal strategies. These strategies produced financial and social outcomes, among which capital-market strengthening and increased liquidity emerged as the most important consequences. Higher returns, reduced investment risk, and encouragement of long-term investment were also identified as major outcomes of the proposed model. Investment empowerment in the Iranian capital market is a multidimensional process shaped by interactions among economic, structural, behavioral, regulatory, and psychological factors. Accordingly, innovative financial instruments can promote broader and more sustainable investor participation when accompanied by greater transparency and liquidity, effective risk management, macroeconomic stability, and stronger investor capacity for informed and purposeful financial decision-making.</p> <p>هدف این پژوهش، ارائه الگویی جامع برای توانمندسازی سرمایه‌گذاری افراد با بهره‌گیری از ابزارهای نوین بازار سرمایه در ایران و تبیین عوامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردی و پیامدهای مرتبط با شکل‌گیری قصد و رفتار سرمایه‌گذاری بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر مبنای نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش شامل متخصصان، خبرگان و استادان دانشگاهی صاحب‌نظر در حوزه‌های مدیریت مالی، حسابداری و سرمایه‌گذاری بود که 12 نفر از آنان با استفاده از نمونه‌گیری نظری و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهده و مصاحبه‌های باز گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها نیز معیارهای انتقال‌پذیری، اتکاپذیری، تطابق، عمومیت و اعتمادپذیری مورد توجه قرار گرفت. تحلیل داده‌ها به شناسایی 16 مقوله اصلی و 66 مقوله فرعی و شکل‌گیری یک مدل پارادایمی منجر شد. پدیده محوری در قالب اقدامات بنیادی، قانونی و ساختاری تبیین شد؛ شرایط علّی شامل ویژگی‌های محیطی، ساختاری و سرمایه‌گذاری بود؛ شرایط زمینه‌ای از ویژگی‌های رقابتی، اقتصادی و بازار سرمایه تشکیل شد و شرایط مداخله‌گر نیز ویژگی‌های نظارتی، انسانی و روان‌شناختی را دربر گرفت. سودآوری سرمایه‌گذاری مهم‌ترین عامل علّی مؤثر بر قصد سرمایه‌گذاری شناخته شد و تنوع سرمایه‌گذاری، محدودیت مالی، قدرت مالی و دارایی‌ها و موقعیت جغرافیایی نیز در ارزیابی ابزارهای نوین نقش تعیین‌کننده داشتند. راهبردهای توسعه سرمایه‌گذاری و مدیریت سرمایه‌گذاری در نهایت به پیامدهای مالی و اجتماعی منتهی شدند؛ مهم‌ترین پیامد، تقویت بازار سرمایه و افزایش نقدشوندگی بود و افزایش بازدهی، کاهش ریسک و تقویت سرمایه‌گذاری بلندمدت نیز از پیامدهای مهم مدل بودند. توانمندسازی سرمایه‌گذاران در بازار سرمایه ایران پدیده‌ای چندبعدی است که از تعامل عوامل اقتصادی، ساختاری، رفتاری، نظارتی و روان‌شناختی شکل می‌گیرد؛ بنابراین، توسعه ابزارهای نوین زمانی می‌تواند به افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران منجر شود که همراه با ارتقای شفافیت، نقدشوندگی، مدیریت ریسک، ثبات محیط اقتصادی و تقویت توان تصمیم‌گیری آگاهانه سرمایه‌گذاران باشد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/544/339