حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 اردیبهشت 1405 1405 01 01 A Conceptual Model of Negotiation with Tax Auditors for Achieving Tax Agreements: A Qualitative Grounded Theory Study ارائه مدل مفهومی مذاکره با حسابرسان مالیاتی برای دستیابی به توافق مالیاتی: مطالعه‌ای کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد 1 20 FA محمد سهرابی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. حمیدرضا جعفری دهکردی گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران بهاره بنی طالبی دهکردی گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران. Journal Article 1404 08 01 <p>This study aimed to explain the process of negotiation with tax auditors and develop a conceptual model integrating the causal conditions, contextual and intervening factors, strategies, and consequences associated with achieving tax agreements. This qualitative study employed Strauss and Corbin’s systematic grounded theory approach. The research population comprised professionals and individuals with direct experience of interacting with tax auditors. Thirteen participants were recruited through purposive sampling in 2025, with data collection continuing until theoretical saturation was reached. Data were obtained through semi-structured interviews, recorded, transcribed, and analyzed in MAXQDA. Constant comparison and open, axial, and selective coding were applied, producing 1,984 initial codes. Maximum variation sampling, repeated code review, documentation of analytical decisions, and intercoder agreement assessment were used to enhance the credibility and dependability of the findings. Tax negotiation emerged as an interactive, multilevel process shaped by institutional, behavioral, professional, and environmental factors. Auditor independence and impartiality, professional knowledge and experience, compliance with tax regulations, organizational size and power, case complexity, and economic conditions constituted the principal causal conditions. Taxpayer knowledge, attitudes, and analytical capacity, clearly defined authority, accountability, continuous supervision, and information technology provided the context for effective negotiation. Specialized management, tax consultation, organizational support, flexibility, teamwork, and institutional capacity moderated the influence of these conditions. Planned negotiation strategies, audit-risk management, appropriate resource allocation, taxpayer education, and constructive interaction facilitated mutually beneficial agreements. The resulting conceptual model linked these strategies to reduced auditor–taxpayer tension, shorter audit duration, lower tax risks and administrative costs, greater public trust, improved access to information, and enhanced tax-system efficiency. Sustainable tax agreements depend on the coordinated development of auditors’ professional competence, taxpayers’ awareness, institutional capacity, procedural transparency, and collaborative negotiation strategies; accordingly, trust-based and systematically planned interactions can reduce disputes and improve the efficiency of the tax system.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند مذاکره با حسابرسان مالیاتی و ارائه مدلی مفهومی از شرایط علّی، عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای مؤثر بر دستیابی به توافق مالیاتی انجام شد. این پژوهش کیفی با رویکرد نظام‌مند نظریه داده‌بنیاد اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش شامل متخصصان و افراد دارای تجربه مستقیم تعامل با حسابرسان مالیاتی بود که از میان آنان ۱۳ نفر در سال ۲۰۲۵ با نمونه‌گیری هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری، ضبط، بازنویسی و در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مقایسه مستمر و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت و در مرحله کدگذاری باز، ۱۹۸۴ کد استخراج شد. برای تقویت اعتبار یافته‌ها از تنوع حداکثری مشارکت‌کنندگان، بازبینی مکرر کدها، مستندسازی تصمیم‌های تحلیلی و ارزیابی توافق بین کدگذاران استفاده شد. نتایج نشان داد مذاکره مالیاتی فرایندی تعاملی، چندسطحی و وابسته به برهم‌کنش عوامل نهادی، رفتاری، حرفه‌ای و محیطی است. استقلال و بی‌طرفی ممیز، دانش و تجربه حرفه‌ای، رعایت مقررات، اندازه و قدرت سازمان، پیچیدگی پرونده و شرایط اقتصادی به‌عنوان شرایط علّی اصلی شناسایی شدند. دانش، نگرش و قدرت تحلیل مؤدی، شفافیت حدود اختیارات، پاسخ‌گویی، نظارت مستمر و بهره‌گیری از فناوری اطلاعات، زمینه شکل‌گیری مذاکره اثربخش را فراهم کردند. همچنین، مدیریت تخصصی، مشاوره مالیاتی، حمایت سازمانی، انعطاف‌پذیری، کار گروهی و ظرفیت‌های نهادی، اثر شرایط علّی را تعدیل کردند. راهبردهای برنامه‌ریزی‌شده، مدیریت ریسک ممیزی، تخصیص مناسب منابع، آموزش مؤدیان و تعامل سازنده، دستیابی به توافق برد–برد را تسهیل کردند. پیامدهای مدل شامل کاهش تنش و زمان ممیزی، کاهش ریسک و هزینه‌های مالیاتی، افزایش اعتماد عمومی، بهبود دسترسی به اطلاعات و ارتقای کارایی نظام مالیاتی بود. دستیابی به توافق مالیاتی پایدار به ترکیب هماهنگ شایستگی حرفه‌ای حسابرسان، آگاهی مؤدیان، ظرفیت نهادی، شفافیت رویه‌ها و راهبردهای مشارکتی وابسته است؛ بنابراین، تقویت تعامل مبتنی بر اعتماد و برنامه‌ریزی می‌تواند اختلافات را کاهش داده و کارآمدی نظام مالیاتی را ارتقا دهد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/505/303