حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 تیر 1405 1405 04 30 The Role of Intuitive Judgment in Ethical Decision-Making and the Outcomes of Accounting Ethics Education نقش قضاوت شهودی در تصمیم‌گیری‌های اخلاقی و بروندادهای آموزش اخلاقیات حسابداری 1 19 FA آزاده السادات تراب زاده بافقی استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404 12 02 <p>This study aimed to examine the role of intuitive judgment in accounting students’ ethical decision-making and to clarify its implications for accounting ethics education within the framework of Haidt’s Social Intuitionist Model. This applied study employed a quasi-experimental design. The statistical population consisted of 240 accounting students enrolled at Payame Noor University in Yazd Province, Iran, from whom 156 participants were selected based on Cochran’s sample-size formula. Participants were assigned to Groups A and B. Group A was required to make a rapid judgment about an ethical scenario involving manipulation of financial statements under limited decision-making time. Group B received additional contextual information and the opinions of other accountants and was given sufficient time to reconsider the same ethical situation. The scenarios were adapted and localized from Andersen and Klamm’s study. Data were collected using a questionnaire scored on a seven-point Likert scale. Inferential analyses, including analysis of variance (ANOVA) and analysis of covariance (ANCOVA), were conducted using SPSS. ANOVA results revealed a statistically significant difference between the rapid-decision condition and the condition allowing additional time for reasoned judgment (p&lt;0.001), while the reported within-group difference was also significant (p=0.003). Additional analyses demonstrated significant effects for initial decision (p=0.001) and group membership (p=0.001). In the subsequent model, internship experience also showed a statistically significant effect on ethical decision-making (p=0.002), whereas most demographic variables, including gender, age, educational level, relevance of internship experience to the career path, and work experience, did not demonstrate significant effects. Overall, the inferential findings supported the proposition that restricted decision time promotes greater reliance on intuitive judgment, whereas additional time and contextual information facilitate more reasoned ethical judgment. Intuitive judgment appears to constitute an important initial component of ethical decision-making among accounting students, whereas additional information, deliberation time, and exposure to others’ perspectives can facilitate a transition toward more reflective moral reasoning. Accounting ethics education may therefore be strengthened by integrating intuitive responses with structured ethical scenarios, reflective discussion, and reason-based analysis to better prepare students for complex professional ethical dilemmas.</p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی نقش قضاوت شهودی در تصمیم‌گیری‌های اخلاقی دانشجویان حسابداری و تبیین پیامدهای آن برای آموزش اخلاقیات حسابداری با تأکید بر مدل شهودگرایی اجتماعی هیدت بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر طرح اجرا شبه‌آزمایشی بود. جامعه آماری شامل 240 دانشجوی رشته حسابداری دانشگاه پیام نور استان یزد بود که از میان آنان، با استفاده از فرمول کوکران، 156 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان در دو گروه الف و ب قرار گرفتند. در گروه الف، از پاسخ‌دهندگان خواسته شد در مدت‌زمان محدود درباره یک موقعیت اخلاقی مرتبط با دستکاری گزارش‌های مالی قضاوتی سریع انجام دهند؛ در گروه ب، پس از ارائه اطلاعات تکمیلی و نظرات سایر حسابداران، فرصت بیشتری برای تصمیم‌گیری در اختیار پاسخ‌دهندگان قرار گرفت. سناریوهای پژوهش از مطالعه اندرسن و کلام اقتباس و بومی‌سازی شدند و پاسخ‌ها با استفاده از پرسشنامه مبتنی بر طیف هفت‌درجه‌ای لیکرت گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از آمار استنباطی، تحلیل واریانس و تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس نشان داد بین دو وضعیت تصمیم‌گیری سریع و تصمیم‌گیری مبتنی بر فرصت بیشتر برای استدلال، تفاوت آماری معناداری وجود دارد (p&lt;0.001) و تفاوت درون‌گروهی نیز معنادار بود (p=0.003). تحلیل‌های تکمیلی نشان داد اثر تصمیم اولیه (p=0.001) و عضویت در گروه آزمایشی (p=0.001) معنادار است. در مدل تکمیلی، سابقه کارآموزی نیز اثر معناداری بر تصمیم‌گیری داشت (p=0.002)، در حالی که بیشتر متغیرهای جمعیت‌شناختی، از جمله جنسیت، سن، تحصیلات، مرتبط بودن کارآموزی با مسیر شغلی و سابقه کار، اثر معناداری نشان ندادند. در مجموع، یافته‌ها از این فرض حمایت کردند که محدودیت زمانی استفاده از قضاوت شهودی را افزایش می‌دهد، در حالی که فراهم‌کردن زمان و اطلاعات بیشتر، تصمیم‌گیری مبتنی بر استدلال را تقویت می‌کند. قضاوت شهودی می‌تواند مرحله‌ای مهم و اولیه در شکل‌گیری تصمیم‌های اخلاقی دانشجویان حسابداری باشد، اما فراهم‌کردن زمان، اطلاعات زمینه‌ای و فرصت بررسی دیدگاه‌های دیگران می‌تواند زمینه گذار از واکنش شهودی به استدلال اخلاقی آگاهانه‌تر را فراهم سازد؛ بنابراین، آموزش اخلاق حسابداری می‌تواند با تلفیق تمرین‌های مبتنی بر شهود، تحلیل سناریوهای اخلاقی و استدلال تأملی، توانایی دانشجویان را برای مواجهه مؤثرتر با مسائل اخلاقی حرفه‌ای ارتقا دهد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/500/305