حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1406 02 01 A Model of Contextual Factors of Strategic Management Accounting in Listed Companies ارائه الگویی مبتنی بر عوامل زمینه‌ای حسابداری مدیریت استراتژیک در شرکت‌های بورسی 1 17 FA مریم رادفرنیا گروه حسابداری، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. بهنام گیلانی نیای صومعه سرائی گروه حسابداری، واحد رودسر و املش، دانشگاه آزاد اسلامی، رودسر، ایران محمود صمدی لرگانی گروه حسابداری، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران محمدرضا پورعلی گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران Journal Article 1404/09/02 <p>This study aims to design and explain a model of contextual factors of strategic management accounting and examine its role in enhancing competitive advantage and productivity in companies listed on the Tehran Stock Exchange. This research employed a mixed-methods (qualitative–quantitative) approach. In the qualitative phase, 16 academic experts and senior financial managers were selected through purposive and snowball sampling and interviewed using semi-structured protocols to identify key factors. In the quantitative phase, a structured questionnaire was used to validate indicators through the Content Validity Ratio (CVR). Interpretive Structural Modeling (ISM) and MICMAC analysis were then applied to examine relationships among variables and determine their hierarchical structure and influence levels . The results identified six key drivers: economic and business environment, information technology, organizational culture, human resource management, performance management, and business models. ISM results indicated that the economic environment has the highest driving power and occupies the top hierarchical level, while productivity is positioned as the most dependent variable at the final level. MICMAC analysis further revealed that contextual factors are primarily influential drivers, significantly shaping competitive advantage and productivity outcomes. The findings suggest that successful implementation of strategic management accounting requires simultaneous attention to technological infrastructure, human capital, and organizational culture. The synergy among these contextual factors strengthens sustainable competitive advantage and enhances productivity, providing a practical roadmap for strategic financial decision-making in turbulent economic environments.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و تبیین الگوی عوامل زمینه‌ای حسابداری مدیریت استراتژیک و بررسی نقش آن در بهبود مزیت رقابتی و بهره‌وری شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی، 16 نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران ارشد مالی مورد مصاحبه نیمه‌ساختاریافته قرار گرفتند تا عوامل کلیدی استخراج شود. در بخش کمی، پرسشنامه‌ای تخصصی برای تأیید شاخص‌ها تدوین و روایی آن با شاخص CVR بررسی گردید. سپس برای تحلیل روابط میان عوامل و طراحی مدل نهایی از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل MICMAC استفاده شد تا سطوح اثرگذاری و وابستگی متغیرها مشخص گردد . نتایج نشان داد که شش عامل «محیط اقتصادی و تجاری»، «فناوری اطلاعات»، «فرهنگ سازمانی»، «مدیریت منابع انسانی»، «مدیریت عملکرد» و «مدل‌های تجاری» به عنوان پیشران‌های اصلی حسابداری مدیریت استراتژیک شناسایی شدند. تحلیل ISM نشان داد که محیط اقتصادی بیشترین قدرت نفوذ را داشته و در بالاترین سطح سلسله‌مراتبی قرار می‌گیرد، در حالی که بهره‌وری به عنوان متغیر وابسته در سطح نهایی قرار دارد. همچنین تحلیل MICMAC بیانگر آن بود که عوامل زمینه‌ای در دسته عوامل نفوذی قرار گرفته و نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری مزیت رقابتی و بهبود بهره‌وری دارند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که استقرار موفق حسابداری مدیریت استراتژیک مستلزم توجه همزمان به زیرساخت‌های فناورانه، منابع انسانی و فرهنگ سازمانی است. هم‌افزایی این عوامل زمینه‌ای موجب تقویت مزیت رقابتی پایدار و ارتقای بهره‌وری در شرکت‌های بورسی می‌شود و می‌تواند به عنوان راهنمایی عملی برای تصمیم‌گیری‌های راهبردی مدیران مالی در محیط‌های متلاطم اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/399/272