حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1405 10 01 Identifying the Effective Dimensions and Components in the Social Position of Forensic Accountants from the Perspective of Social Identity Theory شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر در جایگاه اجتماعی حسابداران دادگاهی از منظر نظریه هویت اجتماعی 1 23 FA سارا درویشی جوانمردی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران نسیم شاهمرادی گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران اکرم تفتیان گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران Journal Article 1404/09/24 <p>The present study aims to identify and conceptualize the effective dimensions and components shaping the social position of forensic accountants through the framework of Social Identity Theory within the Iranian legal-professional context. This qualitative research was conducted within an interpretive paradigm and is fundamental in purpose. Data were collected through a systematic review of academic sources published between 2000 and 2025, including peer-reviewed articles, professional books, and institutional documents. From an initial pool of 154 sources, 37 studies were retained after a four-stage screening process. Additionally, purposive and snowball sampling techniques were used to conduct expert interviews until theoretical saturation was achieved. Data were analyzed using qualitative content analysis supported by MAXQDA software. Rigor was ensured through intercoder agreement (Cohen’s Kappa = 0.74), Krippendorff’s Alpha (0.84), and Content Validity Ratio (0.84), confirming the reliability and validity of the extracted dimensions. The analysis resulted in three overarching dimensions comprising eight sub-components. The identity–psychological dimension included specialization-based differentiation, professional self-esteem, and emotional attachment. The interactional–structural dimension encompassed intra-group boundary construction, social legitimacy and responsibility, and professional power and influence. The developmental–strategic dimension consisted of structural barriers and professional socialization. The findings indicate that the social position of forensic accountants emerges from the dynamic interaction between internal group identification, external social recognition, and localized institutional conditions. The social standing of forensic accountants extends beyond technical competence and represents a multidimensional construct rooted in professional identity formation, social legitimacy, and institutional structures; therefore, strengthening collective identity, reforming structural mechanisms, and enhancing symbolic professional capital are essential for consolidating their position within the judicial system.</p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر در شکل‌گیری و ارتقای جایگاه اجتماعی حسابداران دادگاهی بر اساس چارچوب نظریه هویت اجتماعی در بستر حقوقی و حرفه‌ای ایران است. این پژوهش با رویکرد کیفی و در پارادایم تفسیری انجام شد و از نظر هدف بنیادی است. داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند منابع علمی منتشرشده بین سال‌های 2000 تا 2025، شامل مقالات علمی، کتب تخصصی و اسناد حرفه‌ای گردآوری گردید. از میان 154 منبع شناسایی‌شده، پس از چهار مرحله پالایش، 37 مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب شد. همچنین مصاحبه‌های هدفمند با خبرگان حوزه حسابداری دادگاهی تا رسیدن به اشباع نظری انجام گرفت. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل محتوا و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA صورت پذیرفت. برای اطمینان از اعتبار و پایایی یافته‌ها از ضریب کاپا (0.74)، آلفای کریپندورف (0.84) و نسبت روایی محتوا (0.84) بهره گرفته شد. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی سه بعد اصلی شامل بعد هویتی-روان‌شناختی، بعد تعاملی-ساختاری و بعد توسعه‌ای-راهبردی شد که در مجموع در قالب 8 مؤلفه فرعی تبیین گردید. بعد هویتی-روان‌شناختی شامل تمایز تخصص‌محور، خودارزشمندی حرفه‌ای و دلبستگی عاطفی بود. بعد تعاملی-ساختاری مشتمل بر مرزبندی درون‌گروهی، مشروعیت و مسئولیت اجتماعی، و قدرت و نفوذ حرفه‌ای شناسایی شد. بعد توسعه‌ای-راهبردی نیز شامل موانع ساختاری و جامعه‌پذیری حرفه‌ای بود. نتایج نشان داد جایگاه اجتماعی حسابداران دادگاهی حاصل تعامل هم‌زمان ادراک درون‌گروهی، مشروعیت برون‌گروهی و شرایط نهادی بومی است. جایگاه اجتماعی حسابداران دادگاهی صرفاً متکی بر مهارت فنی نیست، بلکه برساخته‌ای چندبعدی از هویت حرفه‌ای، مشروعیت اجتماعی و ساختارهای نهادی است و ارتقای آن مستلزم تقویت هویت جمعی، بازنگری در سازوکارهای نهادی و توسعه سرمایه نمادین حرفه در نظام قضایی ایران می‌باشد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/382/227