حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1405 10 01 Evaluating the Approach of Active and Passive Investors in Detecting Ponzi Patterns for Capital Market Financial Decision-Making ارزیابی رویکرد سرمایه‌گذاران فعال از منفعل در تشخیص الگوی پانزی برای تصمیم‌گیری‌های مالی بازار سرمایه 1 23 FA احمد توکلی گروه مدیریت مالی، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران اله کرم صالحی گروه مدیریت مالی، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران مهران حافظی بیرگانی گروه اقتصاد، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران شاهرخ بزرگمهریان گروه حسابداری، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران Journal Article 1404/07/01 <p>The objective of this study was to evaluate the differences between active and passive investors in detecting Ponzi patterns and to determine the reliability of their approaches in capital market financial decision-making. This semi-experimental and ex post facto study was conducted using data from 103 companies listed on the Tehran Stock Exchange over the period 2019–2024, resulting in 515 firm-year observations. A composite Ponzi detection index was developed based on five indicators, including financial risk identification, financial sensitivity, financial crisis, bankruptcy risk, and key performance indicators. Data analysis was performed using leptokurtic distribution modeling, quantile regression, nonlinear GARCH modeling, and artificial neural network analysis. Additionally, to distinguish between investor types, the Markowitz portfolio model was used to represent active investors, and the Sortino portfolio model was used to represent passive investors. Model evaluation criteria included the coefficient of determination, mean squared error, and mean absolute error. Inferential analysis revealed that the financial risk identification index had the highest predictive power in detecting Ponzi patterns among the evaluated indicators. Quantile regression results confirmed that the proposed composite index significantly explained Ponzi-related financial risk compared to the overall market index. Furthermore, comparative analysis of portfolios showed that the Markowitz portfolio had a significantly higher coefficient of determination and predictive reliability than the Sortino portfolio, indicating superior effectiveness of active investors in identifying and managing Ponzi-related risks. The findings confirmed a statistically significant difference between active and passive investor approaches in detecting Ponzi patterns. The results demonstrated that active investors have greater capability than passive investors in detecting Ponzi patterns and evaluating associated financial risks, and the use of financial risk-based analytical models can significantly improve financial decision-making quality and enhance capital market efficiency.</p> <p>هدف این مطالعه ارزیابی تفاوت رویکرد سرمایه‌گذاران فعال و منفعل در تشخیص الگوی پانزی و تعیین میزان اتکاءپذیری این رویکردها در تصمیم‌گیری‌های مالی بازار سرمایه بود. این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی و پس‌رویدادی بود که با استفاده از داده‌های 103 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره 1399 تا 1403 و مجموعاً 515 مشاهده انجام شد. برای تشخیص الگوی پانزی، یک شاخص جامع مبتنی بر پنج معیار شامل شاخص شناسایی ریسک‌های مالی، شاخص حساسیت مالی، شاخص بحران مالی، شاخص ریسک ورشکستگی و شاخص کلیدی عملکرد طراحی شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌های توزیع لپتوکورتیک، رگرسیون کوانتایل، مدل گارچ غیرخطی، و تحلیل شبکه عصبی مصنوعی انجام شد. همچنین برای تفکیک سرمایه‌گذاران فعال و منفعل، از دو الگوی تشکیل پرتفوی مارکویتز (نماینده سرمایه‌گذاران فعال) و سورتینو (نماینده سرمایه‌گذاران منفعل) استفاده شد و شاخص‌های ارزیابی مانند ضریب تعیین، میانگین مربع خطا و میانگین قدرمطلق خطا مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تحلیل‌های استنباطی نشان داد شاخص شناسایی ریسک‌های مالی بیشترین قدرت پیش‌بینی در تشخیص الگوی پانزی را در میان شاخص‌های مورد بررسی دارد. همچنین نتایج رگرسیون کوانتایل نشان داد شاخص جامع پیشنهادی از قدرت تبیین معناداری در مقایسه با شاخص کل بازار برخوردار است. مقایسه عملکرد پرتفوی‌ها نشان داد ضریب تعیین و قابلیت پیش‌بینی ریسک در پرتفوی مارکویتز به‌طور معناداری بالاتر از پرتفوی سورتینو بود، که بیانگر کارایی بالاتر سرمایه‌گذاران فعال در شناسایی و کنترل ریسک‌های مرتبط با الگوی پانزی است. این نتایج نشان داد تفاوت معناداری بین رویکرد سرمایه‌گذاران فعال و منفعل در تشخیص الگوی پانزی وجود دارد. نتایج پژوهش نشان داد سرمایه‌گذاران فعال نسبت به سرمایه‌گذاران منفعل از توانایی بالاتری در تشخیص الگوی پانزی و ارزیابی ریسک‌های مرتبط برخوردار هستند و استفاده از مدل‌های تحلیلی مبتنی بر شاخص‌های ریسک مالی می‌تواند نقش مهمی در بهبود تصمیم‌گیری‌های مالی و افزایش کارایی بازار سرمایه ایفا کند.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/363/207