حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1405 10 01 Design and Development of a Multi-Objective Optimization Model for Financial Costs and Delivery Time in the Iranian Supply Chain Using NSGA-II طراحی و توسعه مدل بهینه‌سازی چندهدفه هزینه‌های مالی و زمان تحویل در زنجیره تأمین ایران با استفاده از الگوریتم NSGA-II 1 13 FA فاطمه احمری گروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران سیدعلی پایتختی اسکویی گروه اقتصاد، واحد تبریز،دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران سعید انور خطیبی گروه حسابداری، واحدتبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران یعقوب‌ پورکریم گروه حسابداری، واحدتبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Journal Article 1404/07/01 <p>This study aims to design and develop a multi-objective optimization model to simultaneously minimize total financial supply chain costs and delivery time under economic uncertainty conditions in Iran. The research adopts an applied, simulation-based approach, and the model is formulated as a mixed-integer linear programming problem. The supply chain network consists of 15 suppliers, 10 production units, and 20 end customers within a major domestic logistics corridor. The NSGA-II algorithm was implemented in MATLAB, and its parameters were tuned using the Taguchi method. Four scenarios were analyzed: baseline, exchange-rate fluctuation, customs disruption, and sustainability scenario. Model performance was evaluated using Pareto frontier quality indicators such as Hypervolume, Spread, and Generational Distance, alongside paired t-tests and one-way ANOVA. Results indicate that in the baseline scenario, total cost and delivery time were significantly reduced by 28% and 22%, respectively, compared to the traditional approach (p &lt; 0.001). In the sustainability scenario, CO₂ emissions decreased by 18–22%. ANOVA results revealed that demand fluctuation had the largest effect size on model performance. Moreover, NSGA-II significantly outperformed simple GA, ACO, and PSO in terms of Hypervolume value and convergence speed. The proposed model effectively generates a high-quality Pareto frontier, achieving a robust balance between cost reduction and delivery time minimization while demonstrating resilience against economic volatility and operational disruptions. It can therefore serve as a strategic decision-support tool in supply chain management and logistics policy planning.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و توسعه یک مدل بهینه‌سازی چندهدفه به‌منظور کمینه‌سازی هم‌زمان هزینه‌های مالی جامع زنجیره تأمین شامل هزینه‌های تولید، حمل‌ونقل، انبارداری و جریمه‌های تأخیر، و نیز کمینه‌سازی زمان تحویل در شرایط عدم‌قطعیت اقتصادی ایران است. این پژوهش از نوع کاربردی و مبتنی بر شبیه‌سازی بوده و مدل در قالب برنامه‌ریزی عدد صحیح مختلط فرموله شد. شبکه مورد مطالعه شامل ۱۵ تأمین‌کننده، ۱۰ واحد تولیدی و ۲۰ مشتری نهایی در یک کریدور اصلی حمل‌ونقل کشور است. الگوریتم NSGA-II برای حل مسئله بهینه‌سازی چندهدفه در محیط MATLAB پیاده‌سازی گردید و تنظیم پارامترها با روش تاگوچی انجام شد. چهار سناریوی پایه، نوسانات ارزی، اختلال گمرکی و سناریوی پایدار طراحی و اجرا شد. ارزیابی عملکرد با استفاده از شاخص‌های کیفیت جبهه پارتو نظیر Hypervolume، Spread و فاصله نسل‌به‌نسل و همچنین آزمون‌های آماری t جفتی و تحلیل واریانس صورت گرفت. نتایج نشان داد در سناریوی پایه، هزینه کل به طور معناداری ۲۸ درصد و زمان تحویل ۲۲ درصد نسبت به رویکرد سنتی کاهش یافت (p &lt; 0.001). در سناریوی پایدار نیز انتشار دی‌اکسید کربن بین ۱۸ تا ۲۲ درصد کاهش یافت. تحلیل واریانس نشان داد نوسان تقاضا بیشترین اندازه اثر را بر عملکرد مدل داشته است. همچنین الگوریتم NSGA-II از نظر کیفیت جواب‌ها، حجم هایپروولوم و سرعت همگرایی به طور معناداری عملکرد بهتری نسبت به الگوریتم‌های ژنتیک ساده، کلونی مورچه و ازدحام ذرات نشان داد. مدل پیشنهادی با تولید جبهه پارتوی باکیفیت، تعادل مناسبی میان کاهش هزینه و کوتاه‌سازی زمان تحویل برقرار ساخته و در برابر نوسانات اقتصادی و اختلالات عملیاتی از تاب‌آوری بالایی برخوردار است؛ ازاین‌رو می‌تواند به‌عنوان ابزار تصمیم‌یار راهبردی در مدیریت زنجیره تأمین و سیاست‌گذاری لجستیکی مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/354/210