حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 در دست انتشار 1405 10 01 A Multidimensional Analysis of the Relationship Between Systematic Risk Indicators and Stock Market Returns in Tehran Stock Exchange تحلیل چندبعدی رابطه بین شاخص‌های ریسک سیستماتیک و بازدهی بازار بورس اوراق بهادار تهران 1 12 FA عباسعلی حق پرست گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران امیر سالاری دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران Journal Article 1404/07/03 <p>This study aims to comprehensively examine the impact of various systematic risk indicators, including beta, economic policy uncertainty, investor sentiment, and higher-order moments, on stock market returns. This applied, descriptive–analytical study utilizes monthly panel data from 85 actively traded firms on the Tehran Stock Exchange covering 2011–2023. Data were collected from official financial and economic databases and analyzed using multiple linear and nonlinear regression models in EViews and Stata. Key variables included market return, beta, economic policy uncertainty index, investor sentiment index, systematic skewness, and systematic kurtosis, while economic instability periods such as sanctions were incorporated through interaction terms. The results indicate that beta, economic policy uncertainty, and investor sentiment exert a positive and statistically significant effect on market returns, whereas systematic skewness shows a significant negative effect and systematic kurtosis exhibits no significant impact. Moreover, the risk–return relationships intensify significantly during sanction and macroeconomic instability periods, and the proposed model demonstrates satisfactory explanatory power with an R² of 0.34. The findings confirm that systematic risk is inherently multidimensional, and reliance on beta alone is insufficient for explaining market behavior in emerging economies, underscoring the necessity of adaptive and comprehensive risk models for Iran’s capital market.</p> <p>هدف این پژوهش بررسی جامع و تطبیقی تأثیر شاخص‌های مختلف ریسک سیستماتیک شامل بتا، عدم اطمینان سیاست‌گذاری اقتصادی، ریسک احساسی بازار و گشتاورهای مرتبه بالاتر بر بازدهی بازار بورس اوراق بهادار تهران است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است و با استفاده از داده‌های پانل ماهانه ۸۵ شرکت فعال بورس تهران طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. داده‌ها از منابع رسمی داخلی و بین‌المللی استخراج و پس از پالایش، با استفاده از مدل‌های رگرسیون چندگانه خطی و غیرخطی در محیط‌های EViews و Stata تحلیل شدند. متغیرهای اصلی شامل بازدهی بازار، بتا، شاخص عدم اطمینان سیاست‌گذاری اقتصادی (EPU)، شاخص احساسی بازار، چولگی و کشیدگی سیستماتیک بودند و همچنین اثر شرایط اقتصادی خاص نظیر دوره‌های تحریم از طریق متغیرهای تعاملی بررسی شد. نتایج نشان داد بتا، EPU و شاخص احساسی بازار اثر مثبت و معنادار بر بازدهی بازار دارند، در حالی که چولگی سیستماتیک اثر منفی و معنادار و کشیدگی سیستماتیک اثر غیرمعنادار بر بازدهی دارد. همچنین شدت روابط ریسک و بازدهی در دوره‌های تحریم و بی‌ثباتی اقتصادی به طور معناداری تقویت می‌شود و مدل ارائه‌شده با ضریب تعیین ۰٫۳۴ از قدرت توضیحی قابل قبولی برخوردار است. یافته‌ها تأیید می‌کند که ریسک سیستماتیک مفهومی چندبعدی است و اتکا صرف به بتا برای توضیح رفتار بازار در اقتصادهای نوظهور کافی نیست و توسعه مدل‌های تطبیقی ریسک برای بازار سرمایه ایران ضروری است.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/338/196