حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 تیر 1405 1405 04 01 Presenting a Comprehensive Combined Mathematical Model for Evaluating Risk-Based Performance in Bank Branches Using ANP and VIKOR Methods ارائه مدل جامع ترکیبی ریاضی برای ارزیابی عملکرد مبتنی بر ریسک در شعب بانکی با استفاده از روش‌ترکیبی ANP و VIKOR 1 30 10.61838/jafci.296 FA ابوالفضل ذوالقدر گروه مدیریت مالی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. رخساره باباجعفری گروه مدیریت مالی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. پیمان ایمان زاده گروه حسابداری، واحد تالش، دانشگاه آزاد اسلامی، تالش، ایران. Journal Article 1404/04/17 <p>The objective of this study was to develop a comprehensive hybrid mathematical model for risk-based performance evaluation in bank branches using integrated fuzzy DEMATEL, ANP, and VIKOR methods. This applied study used a multi-criteria decision-making approach. The statistical population consisted of 460 employees of Sepah Bank in the Qazvin region, selected through purposive expert sampling. Data were collected using three field-based questionnaires: fuzzy DEMATEL to identify causal relationships among the extended Balanced Scorecard perspectives, fuzzy ANP to calculate the relative weights of the performance indicators, and fuzzy VIKOR for ranking the bank branches. After extracting candidate indicators from recent scientific literature, expert validation was conducted, and final indicators were incorporated into the hybrid evaluation model. MATLAB, Excel, and SPSS were used for computational procedures across various stages of the analysis. The DEMATEL results indicated that the sustainability perspective—particularly environmental-related risks—functions as a causal and influential dimension affecting other performance perspectives. Financial risk and customer-related risk emerged as the most influenced perspectives, while process, learning, and sustainability indicators were identified as the major influencing factors. Among the sub-indicators, interest-rate risk received the highest importance weight. Four sustainability-related risks were validated: excessive consumption of materials, excessive energy use, generation of banking service residues, and inadequate provision of electronic services. The proposed hybrid model successfully integrated qualitative and quantitative indicators to evaluate the effects of financial, operational, behavioral, and sustainability-related risks on bank branch performance. The model provides a structured and comprehensive framework for improving risk-aware decision-making and enhancing sustainable performance in banking institutions.</p> <p>هدف این پژوهش ارائه یک مدل جامع و تلفیقی برای ارزیابی عملکرد مبتنی بر ریسک در شعب بانکی با استفاده از روش‌های ترکیبی دیمتل فازی، ANP فازی و ویکور فازی است. این پژوهش به‌صورت کاربردی و با رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره انجام شد. جامعه آماری شامل ۴۶۰ نفر از کارکنان بانک سپه منطقه قزوین و نمونه‌گیری به روش هدفمند از میان خبرگان سازمان صورت گرفت. داده‌ها از طریق سه پرسشنامه دیمتل فازی، ANP فازی و ویکور فازی گردآوری شد. پس از تعیین شاخص‌ها براساس مرور ادبیات و تأیید خبرگان، روابط علی–معلولی بین پنج منظر کارت امتیازی متوازن توسعه‌یافته با بهره‌گیری از دیمتل تحلیل شد، وزن زیرشاخص‌ها با ANP محاسبه گردید و رتبه‌بندی شعب با روش ویکور انجام شد. محاسبات با نرم‌افزارهای MATLAB، Excel و SPSS انجام گرفت. نتایج دیمتل نشان داد منظر پایداری، به‌ویژه ریسک‌های زیست‌محیطی، نقش علی و تأثیرگذار بر سایر منظرهای ارزیابی دارد. شاخص‌های ریسک مالی و ریسک مشتری به‌عنوان مهم‌ترین حوزه‌های تأثیرپذیر شناسایی شدند، درحالی‌که شاخص‌های فرآیندی، یادگیری و پایداری به‌عنوان حوزه‌های اثرگذار تعیین شدند. در میان زیرشاخص‌ها، «ریسک نرخ سود» بیشترین وزن را کسب کرد. همچنین چهار مؤلفه اصلی ریسک پایداری شامل مصرف بی‌رویه تجهیزات، مصرف انرژی، انتشار بقایای خدمات بانکی و عدم ارائه خدمات الکترونیک تأیید شدند. مدل ترکیبی ارائه‌شده توانست تصویری جامع از اثرگذاری انواع ریسک‌ها بر عملکرد شعب ارائه دهد و با تلفیق شاخص‌های کمی و کیفی، امکان رتبه‌بندی دقیق واحدهای بانکی را فراهم سازد. نتایج تأکید می‌کند که توجه هم‌زمان به ریسک‌های مالی، رفتاری، فرآیندی و زیست‌محیطی برای دستیابی به عملکرد پایدار بانکی ضروری است.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/296/176