حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 پاییز 1405 1405 07 01 Social Network Analysis and Prioritization of Performance Audit Indicators in State Banks Based on Grounded Theory and the OPA Technique تحلیل شبکه‌ای شاخص‌های حسابرسی عملکرد بانک‌های دولتی و اولویت‌بندی آن‌ها مبتنی بر نظریۀ داده‌بنیاد و تکنیک OPA 1 21 10.61838/jafci.282 FA زهرا مومنی لندی گروه حسابداری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. عبدالرضا محسنی گروه حسابداری، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران اسماعیل کمالی راد استادیار، گروه مدیریت مؤسسه آموزش عالي خرد، بوشهر، ایران. Journal Article 1404/04/12 <p>The objective of this study is to develop a comprehensive performance audit model for state banks and to prioritize its key indicators using grounded theory, the OPA technique, and social network analysis. This research employed an exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, 20 semi-structured interviews were conducted with experts from banking, auditing, and academic sectors. Using Strauss and Corbin’s systematic grounded theory approach, 53 open codes and 15 categories were extracted to construct the performance audit model. In the quantitative phase, OPA-based questionnaires were administered to 7 selected experts to prioritize the indicators related to causal conditions, contextual factors, intervening conditions, strategies, and consequences. Additionally, a 156-item network matrix assessing relationships among 13 core performance audit indicators was analyzed through social network analysis using Pajek software to identify critical indicators. The OPA technique revealed that indicators such as “increased pressure on the public sector,” “deficiencies in financial audits,” “mandatory oversight by the Parliamentary Audit Commission,” “adequacy of effectiveness monitoring systems,” and “utilization of private-sector expertise” received the highest priority weights. Social network analysis identified three indicators with the highest out-degree and betweenness centrality scores: “adequacy and timeliness of banking services,” “evaluation of the economic aspects of selected methods or procured equipment,” and “assessment of the attainment of physical, financial, and human resources with economic efficiency considerations.” These indicators also demonstrated the strongest influence on organizational performance in expert evaluations. The findings demonstrate that the proposed model offers a robust conceptual and operational framework for improving performance auditing in state banks. Prioritizing the identified critical indicators can strengthen accountability, enhance managerial effectiveness, and promote more efficient resource allocation within the banking sector.</p> <p>هدف این مطالعه، تبیین مدل حسابرسی عملکرد در بانک‌های دولتی و اولویت‌بندی شاخص‌های مؤثر آن بر اساس نظریۀ داده‌بنیاد، تکنیک OPA و تحلیل شبکه‌های اجتماعی است. این پژوهش یک مطالعه آمیختۀ اکتشافی است که در بخش کیفی با انجام ۲۰ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با خبرگان بانکی و حسابرسی و تحلیل داده‌ها بر مبنای الگوی نظام‌مند استراوس و کوربین، مدل کیفی حسابرسی عملکرد استخراج شد. در بخش کمّی، پرسشنامه‌های مبتنی بر روش OPA برای رتبه‌بندی شاخص‌های شش مقولۀ اصلی مدل در اختیار ۷ خبره قرار گرفت. در بخش تحلیل شبکه، ماتریس ارتباطات ۱۳ شاخص مقولۀ محوری (کارایی، اثربخشی و صرفۀ اقتصادی) با روش تحلیل شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزار پاجک بررسی شد تا شاخص‌های بحرانی تعیین شوند. تحلیل کیفی منجر به استخراج ۵۳ کدباز و ۱۵ مقوله شد. نتایج روش OPA نشان داد شاخص‌هایی مانند «افزایش فشار بر بخش دولتی»، «نقص حسابرسی مالی»، «الزام کمیسیون محاسبات مجلس»، «ارزیابی کفایت سیستم‌های سنجش اثربخشی» و «بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی» بالاترین وزن‌ها را کسب کردند. تحلیل شبکه‌های اجتماعی نیز سه شاخص را به‌عنوان شاخص‌های بحرانی شناسایی کرد: «مناسب و به‌موقع بودن خدمات»، «ارزیابی جنبه‌های اقتصادی روش‌های انتخاب‌شده یا تجهیزات بانک»، و «ارزیابی میزان حصول منابع فیزیکی، مالی و انسانی با رعایت صرفۀ اقتصادی». این شاخص‌ها بالاترین مقادیر مرکزیت بینابینی و خروجی را داشتند و اثرگذاری آن‌ها بر عملکرد نیز در طیف لیکرت در سطح بالا گزارش شد. نتایج نشان می‌دهد به‌کارگیری مدل ارائه‌شده می‌تواند مبنایی معتبر برای بهبود نظارت، افزایش شفافیت و ارتقای کارایی و اثربخشی حسابرسی عملکرد در بانک‌های دولتی باشد. همچنین تمرکز بر شاخص‌های بحرانی شناسایی‌شده می‌تواند موجب تقویت پاسخگویی، بهبود مدیریت و بهینه‌سازی تخصیص منابع در نظام بانکی شود.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/282/173