حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 پاییز 1405 1405 07 01 Identifying Key Elements in Media Revenue Models شناسایی عناصر کلیدی در مدل‌های درآمدزایی رسانه‌ای 1 20 FA میثم انصاری گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. ندا سلیمانی گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. عطاءاله ابطحی گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. امید ارغیش گروه مهندسی صنایع، واحد گچساران، دانشگاه آزاد اسلامی، گچساران، ایران. Journal Article 1404/04/05 <p>This study aims to identify and conceptualize the key elements influencing revenue generation models in Iranian media organizations, focusing on economic sustainability and competitiveness in the digital era. This qualitative research employed a thematic analysis approach. The conceptual framework was first developed through a systematic literature review in the fields of media economics and business models. Data were then collected through in-depth semi-structured interviews with ten media experts, including financial and economic managers from media organizations. Purposeful and snowball sampling methods were used to ensure maximum diversity and richness of information. Data were analyzed using MAXQDA software through three stages of open, axial, and selective coding. The credibility of the findings was ensured by applying Lincoln and Guba’s four criteria: credibility, dependability, confirmability, and transferability. The analysis identified 23 conceptual indicators grouped into 11 core components of media revenue models: flexibility, market orientation, revenue diversification, income stability, agility, creativity, competitiveness, transparency, content, audience orientation, and audience insight. Thematic interpretation revealed a triadic structure of revenue generation: (1) internal lever—organizational and strategic foundations (agility, transparency, flexibility, stability), (2) external lever—value creation and market strategy (content, market orientation, creativity, competitiveness), and (3) financial lever—revenue mechanisms and audience interaction (audience orientation, audience insight, revenue diversification). Together, these levers form the foundation, direction, and mechanism for sustainable media income. This study presents a localized and integrative framework for designing sustainable media revenue models in Iran. Findings emphasize that long-term economic resilience requires a transition from static, product-centered models toward dynamic, data-driven, and audience-centered models. Implementing the identified components can guide media executives in developing innovative, diversified, and sustainable revenue strategies while reducing dependency on unstable funding sources.</p> <p>هدف پژوهش شناسایی و تبیین عناصر کلیدی مؤثر بر مدل‌های درآمدزایی رسانه‌ای در سازمان‌های رسانه‌ای ایران با تأکید بر پایداری اقتصادی و رقابت‌پذیری در عصر دیجیتال است. پژوهش حاضر از نوع کیفی و مبتنی بر رویکرد تحلیل تماتیک است. ابتدا چارچوب مفهومی اولیه از طریق مرور نظام‌مند منابع نظری و پژوهشی در حوزه اقتصاد رسانه و مدل‌های کسب‌وکار استخراج شد. سپس داده‌های میدانی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ده نفر از خبرگان حوزه رسانه، شامل مدیران اقتصادی و مالی سازمان‌های رسانه‌ای، گردآوری گردید. نمونه‌گیری به روش هدفمند و گلوله‌برفی انجام شد تا بیشترین تنوع و غنای اطلاعاتی حاصل شود. داده‌های گردآوری‌شده در نرم‌افزار MAXQDA کدگذاری و تحلیل گردید. فرآیند تحلیل در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. برای اعتبار علمی یافته‌ها، از چهار معیار لینکلن و گوبا شامل اعتبار، وابستگی، تأییدپذیری و انتقال‌پذیری استفاده گردید. نتایج تحلیل داده‌ها منجر به استخراج ۲۳ شاخص مفهومی و ۱۱ مؤلفه اصلی در مدل درآمدزایی رسانه‌ای شد. این مؤلفه‌ها شامل انعطاف‌پذیری، بازارگرایی، تنوع در منابع درآمدی، ثبات درآمدی، چابکی، خلاقیت، رقابت‌پذیری، شفافیت، محتوا، مخاطب‌محوری و مخاطب‌شناسی بودند. تحلیل تماتیک نشان داد که درآمدزایی رسانه‌ها حاصل ترکیب همافزای سه اهرم اصلی است: (1) اهرم داخلی شامل مبانی سازمانی و استراتژیک (چابکی، ثبات، شفافیت و انعطاف‌پذیری)، (2) اهرم بیرونی شامل استراتژی تولید ارزش و بازار (محتوا، خلاقیت، رقابت‌پذیری و بازارگرایی)، و (3) اهرم مالی شامل مکانیسم‌های درآمدی و تعامل با مخاطب (مخاطب‌محوری، مخاطب‌شناسی و تنوع درآمدی). این سه اهرم به‌ترتیب بستر، جهت‌گیری و سازوکار تحقق درآمد پایدار رسانه را فراهم می‌آورند. پژوهش حاضر چارچوبی بومی و جامع برای درک و طراحی مدل‌های درآمدزایی رسانه‌های ایرانی ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد پایداری مالی رسانه‌ها در گرو بازنگری در ساختارهای سنتی و گذار از الگوهای محصول‌محور به مدل‌های مخاطب‌محور و داده‌محور است. به‌کارگیری مؤلفه‌های شناسایی‌شده می‌تواند راهنمایی برای مدیران رسانه در طراحی استراتژی‌های نوین و متنوع درآمدزایی و نیز کاهش وابستگی به منابع مالی ناپایدار باشد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/271/168