حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 4 تیر 1405 1405 04 01 Designing an Accounting Ecosystem Model for Capital Gains Tax (CGT) in Iran: An Integrated Approach Based on Institutional Coordination, Digital Technology, and Tax Culture طراحی مدل اکوسیستم حسابداری برای مالیات بر عایدی سرمایه (CGT) در ایران: رویکرد یکپارچه مبتنی بر هماهنگی نهادی، فناوری دیجیتال و فرهنگ مالیاتی 1 15 10.61838/jafci.260 FA سیامک رحیمی نژاد گروه مدیریت، واحد الکترونیکی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/04/20 <p>The study aims to design an integrated accounting ecosystem model to enhance the effectiveness of Capital Gains Tax (CGT) implementation in Iran by integrating institutional coordination, digital technologies, and tax culture. This applied study adopted a sequential exploratory mixed-methods design. In the qualitative phase, 70 semi-structured interviews with tax and accounting experts were analyzed using three-stage coding in MAXQDA. In the quantitative phase, data from a 35-item Likert-scale questionnaire administered to 500 economic actors were analyzed using SPSS, AMOS, and PLS-SEM. Model fit indices indicated strong validity (χ²/df=1.7, GFI=0.96, R²=0.85), and simulation was performed with AnyLogic for policy scenarios. Results indicated that institutional coordination (β=0.75), digital technology (β=0.68), and tax culture (β=0.60) significantly enhance CGT effectiveness, jointly explaining 85% of the model variance. Tax transparency and social acceptance mediated the relationship between the accounting ecosystem and CGT efficiency. Simulation results projected a 50% reduction in speculative transactions and a 30% increase in tax revenues under the optimized model. The findings highlight that CGT effectiveness in Iran depends not only on legal reforms but also on systemic institutional, technological, and cultural transformation. Integrating inter-agency data systems, leveraging blockchain and AI for transparency, and fostering public tax awareness are essential for success. The proposed model provides a roadmap toward tax justice, transparency, and economic sustainability.</p> <p>هدف پژوهش، طراحی مدل اکوسیستم حسابداری یکپارچه برای اجرای اثربخش مالیات بر عایدی سرمایه در ایران از طریق ادغام هماهنگی نهادی، فناوری‌های دیجیتال و فرهنگ مالیاتی است. این پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی، 70 مصاحبه نیمه‌ساختارمند با خبرگان مالیاتی، حسابداران و مدیران انجام شد و داده‌ها با روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. در مرحله کمی، داده‌های حاصل از پرسشنامه 35 گویه‌ای با مقیاس لیکرت پنج‌درجه‌ای از 500 فعال اقتصادی جمع‌آوری و با نرم‌افزارهای SPSS، AMOS و PLS-SEM تحلیل گردید. شاخص‌های برازش مدل شامل χ²/df=1.7، GFI=0.96 و R²=0.85 بودند و شبیه‌سازی با AnyLogic برای سناریوهای اجرا انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که هماهنگی نهادی (β=0.75)، فناوری دیجیتال (β=0.68) و فرهنگ مالیاتی (β=0.60) به‌طور معناداری بر اثربخشی CGT اثرگذارند و در مجموع 85 درصد از واریانس مدل را تبیین می‌کنند. همچنین، شفافیت مالیاتی و پذیرش اجتماعی نقش میانجی بین اکوسیستم حسابداری و کارایی CGT دارند. نتایج شبیه‌سازی حاکی از کاهش 50 درصدی سوداگری و افزایش 30 درصدی درآمدهای مالیاتی در سناریوی بهینه بود. مدل طراحی‌شده نشان می‌دهد که موفقیت CGT در ایران تنها با اصلاحات قانونی حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند تحول نهادی، فناورانه و فرهنگی است. هماهنگی داده‌ها میان نهادها، استفاده از فناوری‌های نوین مانند بلاکچین و هوش مصنوعی، و آموزش عمومی برای ارتقای فرهنگ مالیاتی، پیش‌شرط‌های اجرای موفق این نظام هستند. اجرای این مدل می‌تواند عدالت مالیاتی، شفافیت و پایداری اقتصادی را افزایش دهد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/260/161