حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 3 تابستان 1404 1404 06 26 Nonlinear Modeling of Unemployment in the Iranian Economy مدل‌سازی غیرخطی بیکاری در اقتصاد ایران 1 23 FA ناهید جعفری نجف آبادی گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. فاطمه زندی گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران . بیژن صفوی گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران . محمد خضری گروه اقتصاد، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران . Journal Article 1404/01/17 <p>This study aims to model the nonlinear dynamics of unemployment in the Iranian economy and identify the most robust determinants using Bayesian, dynamic, and selective model averaging approaches. The research is applied in nature, covering the period 1992–2021. Fifty potential determinants of unemployment were identified across ten social, economic, political, and financial domains. Bayesian Model Averaging (BMA), Dynamic Model Averaging (DMA), and Weighted Least Squares (WALS) techniques were employed to estimate the models. Based on predictive accuracy and error measures, the Bayesian model exhibited superior performance. Posterior probabilities and coefficients were calculated to determine non-fragile variables influencing unemployment. The analysis revealed 24 key variables significantly affecting unemployment, grouped into ten categories: social indicators (urbanization, poverty, human capital); real economic factors (service value-added, business environment index, Gini coefficient, capital formation, economic growth); nominal economic indicators (consumer inflation, oil revenues); openness indicators (KOF globalization index); labor market features (labor productivity, real wages, structural change index); fiscal policy (total taxes, public development expenditures); monetary policy (exchange rate, interest rate, liquidity); political factors (sanctions, privatization); financial development indicators (private sector credit share); and capital structure indices (banking sector and capital market development). Unemployment in Iran is driven by a complex interaction of structural, financial, monetary, and institutional variables. Policy interventions focused on strengthening financial systems, enhancing human capital, and improving institutional efficiency can effectively reduce unemployment and foster sustainable economic stability.</p> <p>هدف این پژوهش، مدل‌سازی غیرخطی بیکاری در اقتصاد ایران و شناسایی مهم‌ترین متغیرهای غیرشکننده مؤثر بر آن با استفاده از مدل‌های میانگین‌گیری پویا، انتخابی و بیزین است. این پژوهش از نوع کاربردی است و داده‌های آن طی دوره ۱۳۷۱ تا ۱۴۰۰ گردآوری شده‌اند. در مرحله نخست، ۵۰ متغیر بالقوه در ده حوزه اقتصادی، اجتماعی، مالی و سیاسی استخراج گردید. برای برآورد مدل‌ها از رویکردهای میانگین‌گیری بیزین (BMA)، میانگین‌گیری پویا (DMA) و میانگین‌گیری وزنی (WALS) استفاده شد. بر اساس معیارهای دقت و خطای پیش‌بینی، مدل بیزین به عنوان مدل برتر انتخاب گردید. در این مدل، احتمال حضور و ضریب پسین هر متغیر محاسبه و متغیرهای غیرشکننده بر اساس آستانه آماری تعیین شدند. نتایج نشان داد که ۲۴ متغیر در ده حوزه کلان، اثر معناداری بر بیکاری در ایران دارند. این حوزه‌ها شامل شاخص‌های اجتماعی (شهرنشینی، فقر، سرمایه انسانی)، شاخص‌های حقیقی اقتصادی (ارزش‌افزوده خدمات، شاخص فضای کسب‌وکار، ضریب جینی، تشکیل سرمایه، رشد اقتصادی)، شاخص‌های اسمی اقتصادی (تورم مصرف‌کننده، درآمدهای نفتی)، شاخص‌های باز بودن اقتصاد (شاخص جهانی شدن اقتصادی KOF)، ویژگی‌های بازار کار (بهره‌وری نیروی کار، دستمزد واقعی، شاخص تغییر ساختاری)، سیاست مالی (کل مالیات‌ها، مخارج عمرانی دولت)، سیاست پولی (نرخ ارز، نرخ بهره، نقدینگی)، شاخص‌های سیاسی (تحریم، خصوصی‌سازی)، شاخص‌های توسعه مالی (سهم اعتبارات تخصیص‌یافته به بخش خصوصی)، و شاخص‌های ساختار سرمایه (توسعه بخش بانکی و بازار سرمایه) بودند. بر اساس مدل بیزین، بیکاری در اقتصاد ایران پدیده‌ای چندوجهی است که از تعامل عوامل ساختاری، مالی، پولی و نهادی تأثیر می‌پذیرد. تمرکز سیاست‌های کلان بر بهبود کارایی بازارهای مالی، توسعه سرمایه انسانی، و ارتقای زیرساخت‌های نهادی می‌تواند به کاهش بیکاری و افزایش پایداری اشتغال در اقتصاد ایران منجر شود.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/247/152