حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 2 پیاپی ۵ 1403 09 25 The Impact of Exchange Rate Policies and Currency Fluctuations on Food Security in the Islamic Republic of Iran تاثیر سیاست‌های ارزی و تغییر نرخ ارز بر امنیت غذایی در جمهوری اسلامی ایران 104 119 FA منصور انصاری دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران ابوالفضل دلاوری دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران مصطفی کواکبیان استادیار علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Journal Article 1403/05/06 <p>One of the major and influential indicators of food security during the years following the Revolution has been the continuous change in the official exchange rate under various titles. The exchange rate is one of the critical factors influencing food security. In this regard, the present study was conducted with the aim of examining the impact of exchange rate policies and currency fluctuations on food security. One of the key and influential variables affecting food security in Iran during the years after the Islamic Revolution has been the repeated changes in the official exchange rate with different labels. This study, adopting a descriptive–analytical approach, investigated the impact of exchange rate policies and fluctuations on the nation’s food security from the beginning of the Revolution until 2025. In the descriptive section, the factors influencing food production and distribution—including climatic conditions, water resources, production inputs, modern technologies, and trade structures—were identified. In the analytical section, using the SWOT model (strengths, weaknesses, opportunities, and threats), an evaluation was carried out, and practical strategies were proposed. The findings indicated that although the Iranian governing system has consistently emphasized the provision of minimum essential goods, the absence of a sustainable and long-term strategy has resulted in distributive approaches prevailing over food security policies. The allocation of preferential foreign currency for the import of agricultural and livestock inputs as well as consumer-ready goods has facilitated rent-seeking, “golden signatures,” and structural corruption, thereby increasing dependence on imports. Despite Iran’s natural and geopolitical capacities, food security policies have been primarily pursued within conservative and defensive strategies, while there exists potential for shifting toward aggressive and competitive strategies. Ultimately, the results emphasize that food security must be redefined as a sustainable national strategy based on strengthening agricultural production infrastructures, the intelligent utilization of virtual water, and targeted imports—not merely as a short-term distributive and executive policy.</p> <p>یکی از شاخص‌های عمده و تاثیرگذار بر امنیت غذایی طی سال‌های بعد از انقلاب تغییر مداوم نرخ ارز دولتی با نام‌های متفاوت بوده است. نرخ ارز یکی از شاخصه‌های موثر بر امنیت غذایی است. با توجه به این مسئله مطالعه ی حاضر با هدف بررسی  تاثیر سیاست‌های ارزی و تغییر نرخ ارز بر امنیت غذایی  انجام شد. یکی از متغیرهای کلیدی و اثرگذار بر امنیت غذایی در ایران طی سال‌های پس از انقلاب اسلامی، تغییرات مکرر نرخ ارز دولتی با عناوین مختلف بوده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی به بررسی تأثیر سیاست‌های ارزی و نوسانات نرخ ارز بر امنیت غذایی کشور از ابتدای انقلاب تا سال ۱۴۰۴ پرداخته است. در بخش توصیفی، عوامل مؤثر بر تولید و توزیع غذا شامل شرایط اقلیمی، منابع آب، نهاده‌های تولید، فناوری‌های نوین و ساختارهای بازرگانی مورد شناسایی قرار گرفت؛ در بخش تحلیلی نیز با استفاده از مدل سوات( نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها) ارزیابی و راهکارهای اجرایی پیشنهاد شد. یافته‌ها نشان داد که هرچند نظام حاکمیتی ایران همواره تأمین حداقل کالاهای اساسی را مد نظر داشته است، اما فقدان یک راهبرد پایدار و بلندمدت موجب غلبه رویکردهای توزیعی بر سیاست‌های امنیت غذایی شده است. تخصیص ارز ترجیحی برای واردات نهاده‌های دامی و کشاورزی و کالاهای آماده مصرف، زمینه‌ساز رانت، امضاهای طلایی و فساد ساختاری گردیده و وابستگی به واردات را افزایش داده است. به‌رغم برخورداری ایران از ظرفیت‌های طبیعی و ژئوپولیتیکی، سیاست‌های امنیت غذایی بیشتر در قالب راهبردهای محافظه‌کارانه و دفاعی دنبال شده است، در حالی که شرایط بالقوه برای حرکت به سمت راهبردهای تهاجمی و رقابتی وجود دارد. در نهایت، نتایج تأکید می‌کنند که امنیت غذایی باید به‌مثابه یک راهبرد ملی پایدار مبتنی بر تقویت زیرساخت‌های تولید کشاورزی، بهره‌گیری هوشمندانه از آب مجازی و واردات هدفمند بازتعریف شود، نه صرفاً یک سیاست اجرایی مقطعی و توزیعی.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/152/100