حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 2 پیاپی ۵ 1404 09 21 Examining the Quantile Effects of Political Risk and Crude Oil Price Volatility on Macroeconomic Indicators in Iran بررسی اثرات چندکی ریسک سیاسی و نوسانات قیمت نفت خام بر شاخص‌های کلان اقتصادی در ایران 88 103 FA محسن ساریخانی گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران مرجان دامن کشیده گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران آزاده محرابیان گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران رویا سیفی پور گروه اقتصاد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1403/05/04 <p>Since the energy crisis of the 1970s, significant attention has been directed to the impact of crude oil shocks on the economy. Crude oil price volatility, particularly in 2008, has generated more severe disruptions. Oil shocks or fluctuations in oil prices are considered one of the main causes of many economic crises among both oil-importing and oil-exporting countries. For oil-exporting countries, revenues from oil sales constitute a highly important source of fiscal and foreign exchange income for governments. The dependence of these revenues on global oil prices, and in other words, their exogenous nature, can be regarded as a source of uncertainty and instability in economic policymaking. Therefore, it can be argued that any fluctuation or instability in the global oil market may lead to disequilibrium and even crises, unless proper policies are adopted by governments to address such volatility. The present article examines the quantile effects of political risk and crude oil price volatility on macroeconomic indicators in Iran. This study is classified as applied research and, in terms of nature, it is analytical–descriptive. From the perspective of data collection, it falls under the category of ex-post facto research. The statistical population of the study concerns Iran, covering the time period between 1991 and 2023. As the results and quantile regression estimates indicate, in the lower quantiles (first and second), crude oil price volatility and financial crises have a negative effect, while political stability, rule of law, government effectiveness, regulatory quality, and PSOP have a positive effect on gross domestic product. From the third and fourth quantiles onward, the intensity of these effects decreases. In other words, the studied indices in the first (Q25) and second (Q50) quantiles exhibit a positive temporal correlation with gross domestic product. However, as lagged components move toward the third (Q75) and fourth (Q95) quantiles, the correlation between the studied indices and gross domestic product decreases. Furthermore, the results and quantile regression estimates in the income inequality model show that in the lower quantiles (first and second), crude oil price volatility and financial crises exert a positive effect, while political stability, rule of law, government effectiveness, regulatory quality, and PSOP exert a negative effect on income inequality. From the third and fourth quantiles onward, the intensity of these effects decreases. In other words, the studied indices in the first (Q25) and second (Q50) quantiles have a positive temporal correlation with income inequality. However, as lagged components move toward the third (Q75) and fourth (Q95) quantiles, the correlation between the studied indices and income inequality diminishes.</p> <p>از زمان بحران انرژی در دهه 1970، توجه قابل توجهی به تأثیر گسترش شوک نفت خام بر اقتصاد شده است. نوسانات قیمت نفت خام به ویژه در سال 2008 ضربه‌های بزرگتری را به همراه داشته است. تکانه‌های نفتی یا نوسانات قیمت نفت یکی از عوامل اصلی بسیاری از بحران‌های اقتصادی در میان کشورهای واردکننده و صادرکننده‌ی نفت است. برای کشورهای صادرکننده نفت، درآمدهای حاصل از فروش نفت، منبع بسیار مهمی از درآمدهای مالی و ارزی دولت‌ها را تشکیل می‌دهد. وابستگی این درآمدها به قیمت نفت در بازار جهانی و به عبارتی برونزا بودن آن را میتوان دلیلی بر بروز نااطمینانی و بی ثباتی در سیاست گذاری‌های اقتصادی دانست. بنابراین می‌توان گفت که هرگونه نوسان و بی‌ثباتی در بازار جهانی نفت به بروز عدم تعادل و حتی بحران منجر می‌شود مگر آنکه سیاست‌های صحیحی در مواجهه با این نوسانات از سوی دولت‌ها اتخاذ شود. در مقاله حاضر به موضوع بررسی اثرات چندکی ریسک سیاسی و نوسانات قیمت نفت خام بر شاخص‌های کلان اقتصادی در ایران پرداخته شده است. مطالعه حاضر در دسته تحقیقات کاربردی است و از منظر ماهیت تحلیلی- توصیفی می‌باشد. همچنین از منظر جمع آوری داده‌های آماری در دسته تحقیقات پس رویدادی مقرار می‌گیرد. جامعه آماری پژوهش حاضر مربوط به کشور ایران می‌باشد و دوره زمانی تحقیق حد فاصل سال‌های 1370 تا 1402 می‌باشد. چنانچه نتایج و تخمین مدل کوانتایل نشان می‌دهد، در چارک‌های (پایین) اول و دوم؛ نوسان قیمت نفت خام و بحران‌های مالی اثر منفی و ثبات سیاسی، حاکمیت قانونی و اثربخشی دولت و کیفیت مقررات و PS*OP بر تولید ناخالص داخلی اثر مثبت دارد و از چارک‌های سوم و چهارم به بعد شدت تأثیرگذاری آن‌ها کاهش به عبارتی شاخص‌های مطالعه در چارک اول (Q25) و دوم (Q50)، با تولید ناخالص داخلی دارای یک همبستگی زمانی مثبت می‌باشد. سپس با دور شدن مؤلفه‌های تأخر و حرکت به سمت چارک سوم (Q75) و چهارم (Q95)، همبستگی بین شاخص‌های مطالعه و تولید ناخالص داخلی کاهش می‌یابد. همچنین نتایج و تخمین مدل کوانتایل در مدل نابرابری درامدی نشان می‌دهد، در چارک‌های (پایین) اول و دوم؛ نوسان قیمت نفت خام و بحران‌های مالی اثر مثبت و ثبات سیاسی، حاکمیت قانونی و اثربخشی دولت و کیفیت مقررات و PS*OP بر نابرابری درامدی اثر منفی دارد و از چارک‌های سوم و چهارم به بعد شدت تأثیرگذاری آن‌ها کاهش به عبارتی شاخص‌های مطالعه در چارک اول (Q25) و دوم (Q50)، با نابرابری درامدی دارای یک همبستگی زمانی مثبت می‌باشد. سپس با دور شدن مؤلفه‌های تأخر و حرکت به سمت چارک سوم (Q75) و چهارم (Q95)، همبستگی بین شاخص‌های مطالعه و نابرابری درامدی کاهش می‌یابد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/149/94