حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 3 تابستان 1404 1404 06 21 Development and Validation of an Effective Risk Management Model Based on the Grounded Theory Approach تدوین و اعتباریابی الگوی مدیریت اثربخش ریسک مبتنی بر روش نظریه داده بنیاد 1 16 FA امیر میرزائی گروه حسابداری، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران علی لعل بار گروه حسابداری، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران آذر مسلمی گروه حسابداری، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران محمدرضا قربانیان گروه مدیریت، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1403/12/13 <p>This study aims to develop and validate a localized and effective model for risk management in Iranian organizations using the grounded theory approach. This qualitative research employed the grounded theory methodology based on the Corbin and Strauss model. The study population consisted of experts, risk managers, board members of listed companies, and academics familiar with risk management, selected through purposive and snowball sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed in three coding phases—open, axial, and selective—using MAXQDA software. Content validity of the extracted indicators was assessed using the CVR index, confirmed by expert judgment. The findings revealed that effective risk management is influenced by five main dimensions: causal conditions (e.g., economic and political factors), intervening conditions (e.g., IT infrastructure and systemic weaknesses), contextual conditions (e.g., organizational and national characteristics), internal and external strategies (e.g., internal controls and market stabilization), and outcomes (e.g., improved transparency, reduced agency costs, and increased public trust). All identified categories were validated statistically through CVR analysis. The model developed in this study offers a context-sensitive, multidimensional framework that serves as a decision-making tool for managers, policymakers, and researchers to improve risk management processes and enhance organizational resilience in unstable environments.</p> <p>هدف این پژوهش تدوین و اعتباریابی الگویی بومی و اثربخش برای مدیریت ریسک در سازمان‌های ایرانی با استفاده از روش نظریه داده‌بنیاد است. این پژوهش کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد بر پایه مدل کوربین و اشتراوس انجام شد. جامعه آماری شامل خبرگان، مدیران ریسک، اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های بورسی و اساتید دانشگاهی آشنا با مدیریت ریسک بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای سنجش روایی محتوایی شاخص‌های استخراج‌شده از تحلیل کیفی، از شاخص CVR با تأیید خبرگان استفاده گردید. یافته‌ها نشان داد که مدیریت اثربخش ریسک تحت تأثیر پنج بُعد اصلی شامل شرایط علی (مانند عوامل اقتصادی و سیاسی)، شرایط مداخله‌گر (همچون زیرساخت‌های اطلاعاتی و ضعف ساختاری)، شرایط زمینه‌ای (مانند وضعیت سازمان و کشور)، راهبردهای درون و برون‌سازمانی (نظیر کنترل داخلی و ثبات بازار)، و پیامدها (نظیر بهبود شفافیت، کاهش هزینه‌های نمایندگی و افزایش اعتماد عمومی) قرار دارد. تمامی مقولات شناسایی‌شده با شاخص CVR در سطح معنادار تأیید شدند. مدل توسعه‌یافته در این پژوهش، مدلی بومی و چندبعدی است که می‌تواند به‌عنوان ابزار تصمیم‌گیری برای مدیران، سیاست‌گذاران و محققان جهت بهبود فرآیندهای مدیریت ریسک و افزایش تاب‌آوری سازمان‌ها در بسترهای پرریسک و ناپایدار مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/133/92