حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 3 تابستان 1404 1404 06 13 Presenting a Model of Determinant Factors of Financial Corruption in Companies Listed on the Tehran Stock Exchange ارائه الگوی عوامل تعیین‌کننده فساد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران 1 15 FA فهیمه میرزایی گروه حسابداری، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران. سید یوسف احدی سرکانی گروه حسابداری، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران. محمد محمودی گروه حسابداری، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران. Journal Article 1404/02/12 <p>Financial corruption is one of the most fundamental challenges facing the Iranian economy and other developing countries, which, by undermining transparency and accountability mechanisms in companies and organizations, fosters widespread public distrust and leads to large-scale misallocation of financial resources. This study, aiming to identify and extract a model of the determinant factors of financial corruption in companies listed on the Tehran Stock Exchange and applying grounded theory, seeks to explain a network of influencing conditions, strategies, and consequences of financial corruption through reliance on in-depth field data. Data were collected using semi-structured interviews with 12 financial experts during the period from 2019 to 2024, and the analysis was conducted through open, axial, and selective coding. The research findings indicated that more than 80 initial codes were structured around main components such as causal conditions (e.g., weakness in the value system, ineffectiveness of internal controls, personal motivations, economic pressure); contexts (including inefficiency of information technology infrastructure, organizational cultural environment, absence of codified counteractive policies); intervening conditions (such as conflict of interest, weak oversight of managers, political influence); core category (corporate financial corruption); strategies (control processes, professional ethics training, transparency-enhancing technologies); and consequences (disruption of organizational performance, capital flight, reduction of social capital). In addition to analyzing the causal and contextual relationships of these components, the present study offers recommendations in legal-judicial, managerial, and cultural domains for controlling financial corruption in publicly listed companies.</p> <p>فساد مالی یکی از بنیادین‌ترین چالش‌های اقتصاد ایران و دیگر کشورهای در حال توسعه است که با تضعیف سازوکارهای شفافیت و پاسخگویی در شرکت‌ها و سازمان‌ها، موجبات گسترش بی‌اعتمادی عمومی و اتلاف منابع مالی در سطح کلان را پدید می‌آورد. این پژوهش با هدف شناسایی و استخراج الگوی عوامل تعیین‌کننده فساد مالی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و به‌کارگیری نظریه داده‌بنیاد، تلاش می‌کند با اتکا به داده‌های عمیق میدانی، شبکه‌ای از شرایط مؤثر، راهبردها و پیامدهای ناشی از فساد مالی را تبیین کند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر از خبرگان مالی طی ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ جمع‌آوری شد و تحلیل از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی، صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که بیش از ۸۰ کد اولیه، حول مؤلفه‌های اصلی همچون شرایط علی (نظیر ضعف نظام ارزشی، ناکارآمدی کنترل‌های داخلی، انگیزه‌های شخصی، فشار اقتصادی)؛ بسترها (شامل ناکارآمدی زیرساخت فناوری اطلاعات، فضای فرهنگی سازمانی، نبود سیاست‌های مقابله‌ای مدون)؛ شرایط مداخله‌گر (همچون تعارض منافع، ضعف نظارت بر مدیران، نفوذ سیاسی)؛ مقوله محوری (فساد مالی شرکتی)؛ راهبردها (فرایندهای کنترلی، آموزش اخلاق حرفه‌ای، فناوری شفافیت‌ساز) و پیامدها (اختلال در عملکرد سازمان، خروج سرمایه، کاهش سرمایه اجتماعی) ساختار یافته‌اند. پژوهش حاضر ضمن تحلیل روابط علی و زمینه‌ای این مؤلفه‌ها، راهکارهایی را در حوزه حقوقی-قضایی، مدیریتی و فرهنگی جهت کنترل فساد مالی در شرکت‌های بورسی پیشنهاد می‌دهد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/132/99