حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 3 تابستان 1404 2025 04 27 Design and Validation of a Financial Distress Risk Assessment Model طراحی و اعتبارسنجی مدل سنجش ریسک درماندگی مالی 1 13 FA هادی اسمعیلی گروه حسابداری و مدیریت، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران حسین جباری گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران داود کیانوش گروه حسابداری و مدیریت دولتی، واحد نطنز، دانشگاه آزاد اسلامی نطنز، ایران حسن قدرتی گروه حسابداری و مدیریت، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران میثم عرب زاده گروه حسابداری ، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران Journal Article 2025 07 25 <p>The objective of this study was to design and validate a model for assessing financial distress risk. The research method employed was based on an econometric model using the GARCH framework, implemented through EViews software version 10. The statistical population consisted of listed banks during the period from 2012 to 2023, and the research sample included data relevant to the financial distress risk assessment model. Among the key findings of the study, it was observed that based on the regression coefficients of the criteria, bank credit risk and bank liquidity risk—with coefficients of 99% and 95%, respectively—contributed significantly to the reduction of financial distress risk in listed banks. Additionally, changes in net income to total bank assets and net working capital to total bank assets demonstrated highly significant impacts on the reduction of financial distress risk, with calculated coefficients of 99% and 94%, respectively. Furthermore, bank market risk, market value to book value of the bank, and total liabilities to total assets of the bank, each with a 91% coefficient, showed similarly significant effects in reducing financial distress risk in listed banks. In contrast, operational risk of the bank, interest rate risk, net income to shareholders' equity, and the total asset size of the bank ranked next with approximate coefficients of 80%. Moreover, according to the power-dependence chart, bank liquidity risk exhibited the highest influence power at 100% and the lowest dependence level at 17%, placing it in the “independent” zone (low dependence, high influence). In fact, bank credit risk and operational risk showed high influence power—83% and 67%, respectively—and moderate dependence levels of 50%, positioning them in the “linkage” zone (high influence, moderate dependence). Conversely, net working capital to total assets, net income to total assets, and market risk of the bank exhibited the highest dependence level at 100% and the lowest influence power at 50%.</p> <p> </p> <p>هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی مدل سنجش ریسک درماندگی مالی، بود. روش پژوهش بکارگرفته شده براساس الگوی اقتصادسنجی مبتنی بر گارچ در نرم‌‌‌‌‌افزار ایویوز#10 است. جامعه آماری پژوهش، بانک‌های بورسی در دوره زمانی 1391 تا 1402 بود و نمونه آماری در برگیرنده اطلاعات مربوط به مدل سنجش ریسک درماندگی مالی، است.از نتایج اصلی پژوهش حاضر می‌توان به این موارد اشاره نمود که براساس ضرایب رگرسیونی معیار‌ها، ریسک اعتباری بانک و ریسک نقدینگی بانک، با ضریب 99درصدی و 95درصدی، باعث کاهش ریسک درماندگی مالی در بانک‌های بورسی شده است. از سویی دیگر، تغییرات سود خالص به کل دارایی بانک و خالص سرمایه درگردش به کل دارایی بانک، دارای تأثیرات کاملا معناداری بر کاهش ریسک درماندگی مالی در بانک‌های بورسی، است زیرا ضریب آن‌‌ها 99درصد و 94درصد محاسبه شده است. از طرفی دیگر، ریسک بازار بانک، ارزش بازار به ارزش دفتری بانک و کل بدهی به کل دارایی بانک با ضریب 91درصدی دارای اثرات معنادار و مشابهی بر کاهش ریسک درماندگی مالی در بانک‌های بورسی هستند، درحالی که، معیارهای ریسک عملیاتی بانک، ریسک نرخ بهره بانکی، سود خالص بانک به حقوق صاحبان سهام و اندازه کل دارایی‌های بانک با ضریب تقریبی 80درصدی در رتبه‌های بعدی قرار دارند. از سویی دیگر، با توجه به نمودار قدرت – وابستگی، ریسک نقدینگی بانک دارای بیش‌‌‌‌ترین قدرت نفوذ، یعنی 100درصد و کم‌‌ترین میزان وابستگی، یعنی 17درصد محاسبه شده که در ناحیه مستقل (وابستگی کم و نفوذ زیاد) قرار دارد. در حقیقت، ریسک اعتباری بانک و ریسک عملیاتی بانک دارای با قدرت نفوذ بالا، یعنی 83درصد و 67درصد و میزان وابستگی متوسط، یعنی 50درصد اندازه‌‌گیری شده که در ناحیه پیوندی (نفوذ زیاد و وابستگی متوسط) جای گرفته اند. در حالی که، خالص سرمایه درگردش به کل دارایی بانک، سود خالص به کل دارایی بانک و ریسک بازار بانک با بالا‌‌ترین میزان وابستگی، یعنی 100درصد و کم‌‌ترین قدرت نفوذ یعنی 50درصد، قرار گرفتند.</p> <p> </p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/120/81