حسابداری، امور مالی و هوش محاسباتی 3092-7366 2 پیاپی ۴ 1403 06 25 Behavioral Modeling of Stock Index Volatility with Emphasis on Market Risk and Trading Volume Fluctuations Using Structural Vector Autoregression Models مدلسازی رفتاری نوسانات شاخص سهام با تاکید بر ریسک بازار و نوسانات حجم معاملات با در نظر گرفتن مدل‌های خودرگرسیون برداری ساختاری 19 37 FA مهسا رهاوی گروه علوم اقتصادی، واحد کرج ، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران غلامرضا زمردیان گروه مدیریت مالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بهمن بنی مهد گروه حسابداری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Journal Article 1403 02 21 <p>The capital market is one of the most critical sectors of the economy, and its status is closely linked to the overall economic structure of a country. Due to the transparency and speed of transactions, the stock exchange is recognized as a significant investment option. In other words, an active stock market facilitates corporate financing and channels idle and often unproductive small-scale capital into productive ventures. In most countries, stock indices are considered one of the most reliable primary indicators for evaluating financial markets. The Tehran Stock Exchange's overall index reflects the general trend of Iran’s capital market and indicates the broader status of the investment landscape. Therefore, understanding and analyzing the overall index and its fluctuations can assist capital market participants in making more informed decisions. Additionally, the stock index is widely used by financial researchers to compare the performance of the capital market with other markets and to measure the impact of various factors on market returns. This study is applied in terms of its objective and descriptive-analytical in terms of its nature. It falls within the category of ex-post facto research (using data from March 20, 2012, to March 19, 2024). The estimation method employed in the study is the Structural Vector Autoregression (SVAR) approach. The present article examines behavioral modeling of stock index volatility with a focus on market risk and trading volume fluctuations. Initially, the research model is specified, followed by stationarity testing using the Phillips-Perron method. Next, cointegration tests are conducted using the Johansen-Juselius approach. Subsequently, the model is estimated, and stability tests, impulse response functions (IRF), and variance decomposition analyses are carried out. The results of model estimation indicate that the coefficients of most key variables influencing the Tehran Stock Exchange’s overall index volatility align with the theoretical foundations of the subject. The main variables that are essential and interpretable within the results of the SVAR model include impulses originating from market risk premium, global gold ounce price fluctuations, exchange rate fluctuations, Bitcoin price volatility, OPEC oil price volatility, and fluctuations in stock trading volume. Based on the estimation results, Bitcoin price and market risk premium have no significant impact on stock index volatility. However, the other explanatory variables in the model significantly affect stock index fluctuations at a 95% confidence level.</p> <p>بازار سرمایه یکی از مهمترین بخش­های اقتصادی است که وضعیت آن ارتباط نزدیکی با ساختار اقتصادی کشور دارد. بازار بورس به علت شفافیت و سرعت انجام معاملات به عنوان یکی از گزینه‌های قابل توجه در سرمایه گذاری شناخته می‌شود؛ به عبارتی فعال بودن بازار بورس سبب تسهیل در تأمین مالی شرکت­ها و به کارگیری سرمایه‌های خُرد که اغلب غیر مولد هستند، در مسیر تولید خواهد شد. شاخص­های بورس در بیشتر کشورها یکی از اصلی ترین معیارهای قابل اعتماد به منظور بررسی بازارهای مالی به شمار می­آید. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران نیز نمایانگر روند کلی بازار بورس در ایران و نشان دهنده وضعیت کلی بازار سرمایه است؛ بنابراین درک و تحلیل شاخص کل و تغییرات آن میتواند به فعالان بازار سرمایه در اتخاذ تصمیم‌های مناسبتر یاری رساند؛ همچنین شاخص بورس مورد استفاده پژوهشگران مالی نیز قرار می‌گیرد. آن‌ها برای مقایسه بازدهی بازار سرمایه با سایر بازارها و همچنین برای اندازه گیری تأثیرگذاری عوامل مختلف بر بازدهی بازار از شاخص بورس استفاده می­کنند. مقاله حاضر از منظر هدف کاربردی و از منظر ماهیت تحلیلی توصیفی می‌باشد و در دسته تحقیقات پس رویدادی قرار می‌گیرد (استفاده از اطلاعات حد فاصل سال‌های 1/01/1391الی 29/12/1402) و جهت تخمین مدل از روش خود رگرسیون برداری ساختاری استفاده شده است. این مقاله، به بررسی مدلسازی رفتاری نوسانات شاخص سهام با تاکید بر ریسک بازار و نوسانات حجم معاملات پرداخته شده است. در مقاله حاضر در ابتدا به تصریح مدل تحقیق پرداخته شده است، سپس آزمونهای پایایی با استفاده از روش فیلیپس پرون صورت می‌پذیرد و در ادامه به انجام آزمونهای همجمعی با استفاده از آزمون جواهانسن - جیسیلیوس پرداخته شده و در ادامه به تخمین مدل پرداخته و آزمونهای ثبات مدل، IMPULSE RESPONSE و تجزیه واریانس نیز صورت پذیرفته است.  نتایج حاصل از تخمین مدل گویای این مطلب می‌باشد که ضرایب اکثر متغیرهای اصلی و تاثیر گذار بر نوسانات شاخص کل سهام در ایران و مطابق با مبانی نظری موضوع می‌باشد. اصلی ترین متغیرهایی که در نتایج مدل خودرگرسیون برداری ساختاری لازم و قابل تحلیل می‌باشد، تکانه‌های وارد شده از ناحیه صرف ریسک بازار، نوسانات نرخ اونس جهانی طلا، نوسانات نرخ ارز، نوسانات نرخ بیت کوین، نوسانات نفت اوپک و نوسانات حجم معاملات سهام می‌باشد. مطابق با نتیجه تخمین مدل متغیرهای نرخ بیت کوین و صرف ریسک بازار بر نوسانات شاخص سهام تاثیر معنیدار ندارد و سایر متغیرهای توضیحی مدل بر نوسانات شاخص سهام در سطح اطمینان 95 درصد معنادار می‌باشد.</p> https://jafci.com/index.php/jafci/article/download/113/70